Theo đàn vịt qua mùa lúa

Người nuôi vịt chạy đồng ở xã Vĩnh Hòa (An Giang).

Chiều buông xuống, trên cánh đồng vừa thu hoạch xong ở xã Vĩnh Hòa (An Giang), gia đình ông Lâm Phước Hải, ngụ xã Hòa Hưng tất bật lùa đàn vịt trở về chuồng sau một ngày kiếm ăn. Ông Hải đi bên trái, vợ ông đi bên phải, hai tay liên tục tạt nước, miệng phát tiếng “hùi hùi” để lùa vịt.

Phía sau, con trai ông cầm sào tre phe phẩy, thúc đàn vịt đi theo một hướng. Nhịp nhàng phối hợp, cả gia đình nhanh chóng đưa hơn 2.000 con vịt trở về chuồng. Công việc ấy trở thành thói quen sau nhiều ngày gắn bó với nghề chăn vịt chạy đồng.

Hơn 20 năm gắn bó với nghề nuôi vịt chạy đồng, ông Hải không nhớ đã đi qua bao nhiêu cánh đồng, trải qua bao nhiêu đêm ngủ lại nơi đất khách. Chỉ biết rằng mỗi khi đến mùa thu hoạch lúa, vợ chồng ông lại chuẩn bị đầy đủ thức ăn dự phòng, phương tiện vận chuyển cùng các vật dụng sinh hoạt cần thiết để đưa đàn vịt đến những cánh đồng mới, nơi có nguồn thức ăn dồi dào.

“Nghề này cực lắm, mỗi ngày tôi phải thức dậy từ 3 - 4 giờ sáng để thu hoạch trứng, sau đó chuẩn bị lùa vịt ra đồng. Khi vịt tìm thức ăn, tôi phải đi theo trông coi. Đến chiều tối, khi vịt đã no mồi, tôi lại lùa về, kiểm đếm đủ số lượng rồi mới ăn uống, nghỉ ngơi”, ông Hải cho biết.

Theo ông Hải, với đàn vịt hơn 2.000 con, nếu ngoài đồng đảm bảo đủ nguồn thức ăn, mỗi ngày đàn vịt có thể đẻ khoảng 1.500 - 1.700 trứng. Thu nhập mỗi tháng khoảng 50 triệu đồng, tuy nhiên, sau khi trừ các khoản chi phí thức ăn, vận chuyển và chăm sóc đàn vịt, số tiền thực tế gia đình tích lũy được không còn nhiều.

Anh Phạm Thanh Tòng, chủ đàn vịt 3.000 con đang chăn thả tại xã Bình An cho biết anh quê ở xã Chợ Mới và đưa đàn vịt đến cánh đồng này hơn 10 ngày. Theo anh, dù nghề nuôi vịt chạy đồng khá vất vả nhưng vẫn có thể đảm bảo cuộc sống. Hơn nữa, từ nhỏ anh đã theo cha rong ruổi khắp nơi cùng đàn vịt nên sớm quen với công việc. Vài năm gần đây, khi cha tuổi cao, anh Tòng tiếp nối nghề gia đình và có gần 5 năm trực tiếp gắn bó với công việc này.

“Lúc nhỏ theo cha đưa vịt chạy đồng, tôi thấy nghề này cũng vui vì được đi nhiều nơi. Đến khi tự gánh vác công việc mới thấm thía những chuyến tha hương đến đồng xa, nhiều đêm thức trắng trông đàn vịt. Đó không còn là những chuyến rong chơi như trước, bởi mỗi chuyến chạy đồng đều gắn với vốn liếng và nhiều khoản chi phí”, anh Tòng kể.

Nhiều người làm nghề nuôi vịt chạy đồng cho biết công việc này không chỉ nhọc nhằn mà người nuôi phải chấp nhận cuộc sống nay đây mai đó, xa gia đình trong thời gian dài. Ngay cả việc tìm đồng để chăn thả vịt cũng không dễ dàng. Nếu trước đây, nhiều chủ ruộng cho vịt vào ăn miễn phí sau khi thu hoạch lúa thì về sau người nuôi phải thông qua cò mới tìm được đồng, thỉnh thoảng vẫn xảy ra tình trạng tranh đồng.

“Ngay cả khi mọi việc thuận lợi, nếu ruộng ít thức ăn, chúng tôi phải chuyển đàn vịt đến cánh đồng khác. Mỗi chuyến như vậy phải thuê xe tải hoặc đò lớn, chi phí từ 1 - 5 triệu đồng tùy khoảng cách. Đây là khoản không nhỏ đối với người nuôi vịt. Khi dịch bệnh xảy ra, vịt chết hàng loạt, người nuôi có thể thua lỗ, mang nợ hàng trăm triệu đồng và phải mất vài năm mới trả hết”, anh Tòng nói.

Theo anh Tòng, mỗi cánh đồng thường chỉ đủ điều kiện chăn thả vịt trong khoảng 3 - 4 tuần hoặc lâu hơn một chút, tùy diện tích và lượng thức ăn còn lại sau thu hoạch. Nếu khoảng 2 tuần mà tỷ lệ vịt đẻ giảm, người nuôi phải tính chuyện chuyển đàn sang đồng mới.

Dù đối mặt với nhiều khó khăn, các chủ đàn vịt chạy đồng cho rằng nghề này hiện vẫn có thể duy trì cuộc sống nhờ giá trứng tương đối ổn định. Với anh Tòng, niềm vui lớn nhất là mỗi sáng thu hoạch được những mẻ trứng đầy.

“Khoảng 4 giờ, vợ chồng tôi thức dậy thu hoạch trứng. Sau đó, chúng tôi thả vịt ra đồng kiếm ăn. Trứng được gom trong 2 - 3 ngày thì thương lái đến thu mua một lần. Nhờ nghề nuôi vịt chạy đồng, tôi có điều kiện lo cho các con ăn học và xây được căn nhà tươm tất ở quê”, anh Tòng cho biết.

Cuộc sống của người nuôi vịt chạy đồng nối dài theo từng mùa lúa, con nước, rong ruổi qua các cánh đồng. Khi đàn vịt giảm đẻ, người nuôi lại tính chuyện rã bầy, bán vịt thịt, khép lại hành trình chạy đồng để trở về quê. Rồi đến mùa thu hoạch lúa năm sau, họ lại tiếp tục đi tìm đồng với đàn vịt mới, vài vật dụng sinh hoạt đơn sơ và những nhọc nhằn đã thành quen thuộc với hy vọng về một cuộc sống đủ đầy hơn.

PHẠM HIẾU