Giữ nhịp báo giấy giữa dòng chảy tin tức hiện đại

Ông Nguyễn Ngọc Chấn bắt đầu công việc quen thuộc mỗi ngày bên sạp báo nhỏ nằm trong chợ Hòa Hưng (TP Hồ Chí Minh).

Những người lặng lẽ giữ nghề bán báo

Khi cả thành phố vẫn còn chìm trong giấc ngủ, hai vợ chồng ông Nguyễn Ngọc Chấn và bà Trần Thị Thùy Trang đã bắt đầu công việc quen thuộc bên sạp báo nhỏ nằm trong chợ Hòa Hưng. Gần 30 năm gắn bó với nghề bán báo, bà thuộc lòng giờ phát hành của từng đầu báo, nhớ tên nhiều khách quen và biết rõ người nào thích đọc thời sự, người nào chỉ tìm chuyên mục pháp luật hay văn hóa.

Ngày mới của bà bắt đầu từ khoảng 3 giờ sáng. Báo được chuyển đến, bà phân loại rồi xếp ngay ngắn thành từng chồng trước khi đưa đến tay độc giả. Công việc ấy lặp đi lặp lại suốt hàng chục năm qua nhưng chưa bao giờ khiến bà cảm thấy nhàm chán.

Ông Nguyễn Văn Hùng vẫn đều đặn mở sạp báo nhỏ trước cổng Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh.

Nhìn những chồng báo mới còn thơm mùi mực in, bà Trang lại nhớ về thời kỳ vàng son của báo giấy. Đó là những năm đầu thập niên 2000, khi việc đọc báo mỗi sáng là thói quen của nhiều gia đình thành phố. Có những ngày, sạp báo bán hết hàng trăm tờ chỉ trong vài giờ đồng hồ.

“Ngày đó khách đông lắm. Người đi làm ghé mua báo, người ngồi quán cà phê cũng cầm theo tờ báo trên tay. Có hôm chưa tới trưa đã gần hết báo rồi”, bà Trang kể.

Nhờ nghề bán báo, bà nuôi các con ăn học trưởng thành và xây dựng cuộc sống ổn định. Nhưng điều khiến bà trân quý nhất không phải là những đồng tiền kiếm được mà là những mối quan hệ được tạo nên từ nghề.

Ngoài việc bán báo, ông Nguyễn Văn Hùng cũng là độc giả trung thành của nhiều tờ báo giấy tại TP Hồ Chí Minh.

Có người mua báo từ khi còn trẻ đến lúc tóc đã bạc vẫn ghé sạp mỗi sáng. Có người đi xa nhiều năm, ngày trở lại thành phố vẫn tìm đến chỗ cũ để hỏi thăm. Những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi bên sạp báo đã trở thành một phần ký ức đẹp của cả người bán lẫn người mua.

Cũng giống bà Trang, trên tuyến đường Phạm Ngọc Thạch, ông Nguyễn Văn Hùng vẫn đều đặn mở sạp báo nhỏ trước cổng Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh. Gần 20 năm gắn bó với nghề, ông là một trong số ít người còn kiên trì bám trụ với công việc từng rất sôi động này.

Ông Hùng nhớ rõ quãng đường chưa đầy một cây số từ Hồ Con Rùa đến hết đường Phạm Ngọc Thạch từng có gần chục sạp báo hoạt động nhộn nhịp. Mỗi sáng, khách dựng xe kín vỉa hè để mua báo; còn người bán báo dạo mang từng chồng báo đi khắp các tuyến đường trung tâm.

“Ngày xưa khách đông lắm, bán không kịp luôn, có người phải xếp hàng mới tới lượt mua. Có ngày thu được cả triệu đồng. Hồi đó người bán báo dạo cũng đông, đi đâu cũng gặp. Bây giờ thì thấy bán vé số còn nhiều hơn bán báo”, ông Hùng cười buồn.

Những tờ báo giấy được bày bán ngay ngắn tại sạp báo trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, phục vụ nhu cầu cập nhật thông tin của người dân mỗi ngày.

Theo ông Hùng, lượng báo bán ra hiện nay chỉ còn một phần nhỏ so với trước. Nhiều khách quen lớn tuổi vẫn duy trì thói quen mua báo giấy, nhưng lớp độc giả trẻ ngày càng ít hơn khi phần lớn chuyển sang đọc tin tức trên điện thoại. Dẫu vậy, ông Hùng vẫn chưa từng nghĩ đến chuyện đóng sạp.

Với ông, nghề bán báo không chỉ là kế sinh nhai mà còn là một phần cuộc sống. Mỗi sáng được nhìn thấy những chồng báo mới, được trò chuyện cùng khách quen đã trở thành niềm vui khó thay thế. “Tôi làm nghề này lâu quá rồi. Có những thứ không đo bằng tiền được. Sáng nào không mở sạp lại thấy thiếu thiếu”, ông Hùng tâm sự.

Những người như bà Trang, ông Chấn, ông Hùng hiểu rằng thời hoàng kim của báo giấy đã lùi xa. Thế nhưng họ vẫn chọn ở lại như những người âm thầm giữ nhịp cho một nét văn hóa từng rất quen thuộc với người dân Sài Gòn.

Báo giấy vẫn có chỗ đứng

Dù công nghệ số phát triển mạnh mẽ, báo giấy vẫn giữ được một nhóm độc giả trung thành. Họ không tìm đến báo giấy vì tốc độ cập nhật thông tin mà vì những giá trị khác biệt mà loại hình này mang lại.

Anh Nguyễn Tuấn Quân, một độc giả thường xuyên mua báo tại các sạp báo của ông Nguyễn Văn Hùng cho biết, anh vẫn giữ thói quen đọc báo giấy vào cuối tuần hoặc những dịp có các số báo chuyên đề đặc biệt. Theo đó, đọc tin tức trên điện thoại là nhu cầu hằng ngày, nhưng báo giấy lại mang đến trải nghiệm khác. Đó là cảm giác được cầm trên tay một sản phẩm báo chí hoàn chỉnh, được đọc chậm rãi và tập trung hơn.

“Tin tức trên mạng rất nhanh nhưng nhiều khi mình chỉ lướt qua. Với báo giấy, tôi thường dành thời gian đọc kỹ từng bài viết. Đặc biệt là các bài phóng sự, điều tra hay phân tích chuyên sâu. Ngày nay, báo giấy còn mang giá trị lưu giữ. Những số báo đặc biệt về các sự kiện lớn của đất nước hay của TP Hồ Chí Minh vẫn được tôi cẩn thận cất lại như những tư liệu đáng nhớ”, anh Quân cho biết.

Dù báo điện tử phát triển mạnh, nhiều sạp báo tại TP Hồ Chí Minh vẫn duy trì hoạt động, góp phần gìn giữ văn hóa đọc báo của người dân thành phố.

Ở góc nhìn chuyên môn, Thạc sĩ Nguyễn Văn Hà, giảng viên Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh cho rằng, sự phát triển của công nghệ không đồng nghĩa với sự biến mất của báo giấy. Theo đó, báo chí hiện đại đang vận hành theo hướng đa nền tảng. Mỗi loại hình có thế mạnh riêng. Nếu báo điện tử mạnh về tốc độ, khả năng tương tác và cập nhật liên tục thì báo giấy vẫn có lợi thế về chiều sâu nội dung, tính chọn lọc và độ tin cậy.

“Trong bối cảnh thông tin trên mạng xã hội ngày càng nhiều, nhu cầu tiếp cận nguồn tin chính thống, được kiểm chứng vẫn rất lớn. Đây chính là giá trị mà báo giấy đang sở hữu”, Thạc sĩ Nguyễn Văn Hà nói.

Giữa nhịp sống hiện đại, những sạp báo giấy còn tồn tại ở TP Hồ Chí Minh vẫn âm thầm giữ vai trò cầu nối đưa thông tin chính thống đến với bạn đọc.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Văn Hà, báo giấy trong tương lai có thể không còn phát hành với số lượng lớn như trước nhưng sẽ hướng tới nhóm độc giả chuyên biệt hơn. Đó là những người cần thông tin chuyên sâu, những người yêu thích văn hóa đọc hoặc những độc giả muốn lưu giữ các ấn phẩm có giá trị.

Bên cạnh vai trò cung cấp thông tin, báo giấy còn là một phần của đời sống văn hóa đô thị. Những sạp báo xuất hiện trên các góc phố, những người bán báo quen thuộc hay thói quen mua báo buổi sáng đều là những hình ảnh gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ người dân thành phố.

Sạp báo nhỏ giữa lòng TP Hồ Chí Minh không chỉ là nơi bán báo mà còn là điểm hẹn quen thuộc của nhiều độc giả yêu thích báo in

Giữa nhịp sống ngày càng gấp gáp, những sạp báo nhỏ vẫn hiện diện như những khoảng lặng bình yên. Ở đó có những người bán báo vẫn kiên trì giữ nghề, có những độc giả vẫn dành tình cảm cho từng trang giấy và có niềm tin rằng báo chí chính thống sẽ luôn có chỗ đứng trong đời sống xã hội. Giữa thành phố không ngừng đổi thay, tất cả họ đang lặng lẽ giữ lại một nhịp sống rất riêng - nhịp của những tờ báo giấy phát hành buổi sáng và của một văn hóa đọc đã gắn bó với nhiều thế hệ người dân thành phố.