Khi ý tưởng khởi nghiệp “chững lại” do thiếu vốn và hệ sinh thái đồng hành

Anh Phan Văn Phê chọn khô ếch làm dự án khởi nghiệp.

Nhằm ổn định giá và gia tăng giá trị cho con ếch thương phẩm, anh Phan Văn Phê, ngụ ấp Cái Nước Ngọn, xã An Biên đã mày mò nghiên cứu và chế biến thành công sản phẩm khô ếch. Sản phẩm khô ếch Út Lúa của anh Phê bước đầu nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng.

Dự án từng đạt giải nhất tại cuộc thi khởi nghiệp cấp tỉnh, được đánh giá có tính thực tiễn cao, giải quyết được bài toán đầu ra cho nông sản địa phương. Thế nhưng, hơn một năm qua, dự án gần như “đứng yên”.

Anh Phan Văn Phê chia sẻ: “Cái khó nhất của tôi hiện nay là vốn. Muốn làm lớn phải có nhà phơi đạt chuẩn, có thiết bị bảo quản, có tiền xoay vòng để mua nguyên liệu với số lượng lớn. Nhưng vốn tự có thì ít, vay ngân hàng lại khó vì thời hạn ngắn, trong khi khởi nghiệp nông sản phải có thời gian xây dựng thị trường. Đầu ra của tôi hiện chủ yếu vẫn là người quen, bạn bè, chưa đủ lực để mở rộng”.

Câu chuyện của anh Phê không phải là cá biệt. Anh Đ.N.S, ngụ xã Tân Hiệp, người khởi nghiệp với đông trùng hạ thảo, sau đó phát triển thêm sản phẩm từ khoai lang và từng đạt giải cao tại cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh năm 2024 cũng đang đối diện bài toán tương tự. Dự án được đánh giá cao về tính sáng tạo, khả năng ứng dụng, nhưng việc mở rộng sản xuất vẫn dậm chân tại chỗ.

Vốn đầu tư là yếu tố hàng đầu quyết định thành công hay thất bại của dự án khởi nghiệp.

Anh S bộc bạch: “Khởi nghiệp không thể ăn xổi ở thì. Muốn ra thị trường phải có thời gian xây dựng thương hiệu, hệ thống phân phối. Tôi rất cần nguồn vốn đầu tư dài hạn. Thời hạn vay hiện nay chỉ khoảng 2 năm là quá ngắn, chưa kịp thu hồi vốn đã đến hạn trả nợ. Tìm thị trường là cả một hành trình, không thể ép nhanh được”.

Trong khi đó, anh Nguyễn Quốc Vĩnh, người có nhiều năm khởi nghiệp với mô hình nuôi ếch sinh sản lại nhìn vấn đề từ góc độ tâm thế của người làm khởi nghiệp: “Phải xác định khởi nghiệp là có thể thất bại. Đừng nghĩ cứ khởi nghiệp là chắc chắn thành công. Nếu lỡ mất vài trăm triệu ban đầu thì làm gì tiếp, bỏ cuộc hay kiên trì? Tâm thế đó phải chuẩn bị sẵn”.

Theo anh Vĩnh, kinh nghiệm quan trọng nhất là biết dành dụm nguồn lực, chấp nhận thất bại, kiên nhẫn tìm nguyên nhân và giải quyết bằng công nghệ, bằng học hỏi không ngừng: “Muốn đi đường dài phải chịu học, chịu đổi mới, tiếp cận cái mới để áp dụng. Chọn đúng lĩnh vực mình hiểu và kiên trì với nó”.

Từ những câu chuyện trên có thể thấy, nguyên nhân khiến nhiều dự án khởi nghiệp dù triển vọng cao nhưng không phát triển được chủ yếu nằm ở bốn điểm: thiếu vốn dài hạn; thiếu hạ tầng sản xuất; thị trường chưa hình thành ổn định và thiếu hệ sinh thái hỗ trợ sau cuộc thi. Nhiều cuộc thi mới chỉ dừng lại ở việc trao giải, trong khi giai đoạn hậu cuộc thi - giai đoạn sống còn của dự án - lại thiếu cơ chế đồng hành thực chất.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Xuân Niệm, bên cạnh vốn vay ưu đãi, cần có các quỹ đầu tư cấp tỉnh, các chương trình bảo lãnh tín dụng cho dự án khởi nghiệp nông nghiệp, kéo dài thời gian vay lên 5 - 7 năm.

Tiến sĩ Nguyễn Xuân Niệm, Chủ tịch Hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh An Giang cho rằng: “Cần nâng cao nhận thức về khởi nghiệp trong nhà trường, trong đoàn thể và toàn cộng đồng. Khởi nghiệp không phải phong trào ngắn hạn mà là chiến lược dài hơi. Tỉnh nên có trung tâm khởi nghiệp hoạt động bằng ngân sách để làm đầu mối kết nối, huấn luyện, ươm tạo dự án và hỗ trợ pháp lý, tài chính, thị trường”.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Xuân Niệm, bên cạnh vốn vay ưu đãi, cần có các quỹ đầu tư cấp tỉnh, các chương trình bảo lãnh tín dụng cho dự án khởi nghiệp nông nghiệp, kéo dài thời gian vay lên 5 - 7 năm để phù hợp chu kỳ phát triển sản phẩm. Đồng thời, phải xây dựng mạng lưới cố vấn gồm doanh nghiệp, chuyên gia thị trường, chuyên gia công nghệ để đồng hành cùng dự án, chứ không chỉ dừng lại ở việc chấm điểm, trao thưởng.

Phong trào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở An Giang đang lan tỏa mạnh mẽ, khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm của người trẻ. Tuy nhiên, để những ý tưởng được hiện thực hóa, đi vào thực tiễn sau cuộc thi, rất cần một hệ sinh thái khởi nghiệp hoàn chỉnh như vốn dài hạn, hạ tầng sản xuất, kết nối thị trường và sự đồng hành bền bỉ của Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Có như vậy, những dự án như khô ếch, sản phẩm từ khoai lang, bột bồ ngót… mới thực sự đi được đường dài, biến khát vọng khởi nghiệp thành giá trị kinh tế bền vững cho nông thôn.

Bài và ảnh: AN LÂM