Miệt Thứ vào mùa gặt

Gia đình chị Nguyễn Diệu Hà thu hoạch lúa với niềm vui trúng mùa. Ảnh: AN LÂM

Những ngày cuối năm, từ sáng sớm đến chiều muộn, máy gặt đập liên hợp nối đuôi nhau hoạt động trên cánh đồng. Lúa chín vàng, chất đầy bờ ruộng, tiếng máy xen lẫn tiếng cười nói rôm rả của nông dân sau một vụ mùa được đánh giá là thuận lợi về năng suất và chất lượng.

Anh Phan Kim Ngân, ngụ xã An Minh cho biết, vài ngày nữa gia đình anh thu hoạch 3ha lúa RVT, năng suất ước đạt khoảng 8 tấn/ha. “Vụ này lúa ít sâu bệnh, chi phí giảm nên bà con ai cũng phấn khởi”, anh Ngân cho biết. Hiện thương lái đã đặt cọc thu mua với giá 8.000 đồng/kg, thấp hơn đầu vụ khoảng 500 đồng/kg. Nhưng nhờ kiểm soát tốt đầu vào, sau khi trừ chi phí, anh vẫn lãi khoảng 4 triệu đồng/công.

Giá lúa vụ mùa năm nay không tăng mạnh như kỳ vọng. Tại nhiều địa phương trong tỉnh, giống lúa chất lượng cao như ST25, ST24 được thu mua mức 8.200 - 8.300 đồng/kg, giảm khoảng 1.000 đồng/kg so cùng kỳ năm 2025; giống RVT dao động 7.700 - 8.000 đồng/kg, còn Đài Thơm 8 phổ biến 6.200 - 6.600 đồng/kg. Mặt bằng này khiến một bộ phận nông dân cân nhắc thời điểm bán. Song về tổng thể, thị trường vẫn duy trì sức mua ổn định nhờ nhu cầu cuối năm và các hợp đồng bao tiêu đã được ký.

Trong bối cảnh đó, yếu tố quyết định hiệu quả không còn nằm ở việc “chờ giá”, mà ở khả năng giảm chi phí và nâng cao giá trị hạt lúa. Anh Phan Kim Ngân cho biết, dù vật tư đầu vào tăng, song nhờ áp dụng quy trình “1 phải, 5 giảm”, sạ thưa, quản lý dịch hại tổng hợp và gặp thời tiết thuận lợi, tổng chi phí sản xuất được kéo giảm đáng kể. Với mô hình 1 vụ tôm - 1 vụ lúa trên diện tích 3ha, sau khi khép lại vụ mùa, gia đình anh ước thu lãi khoảng 250 triệu đồng.

Vụ lúa năm nay, nông dân trong tỉnh chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào canh tác. AI được dùng để tham khảo loại phân bón phù hợp từng giai đoạn sinh trưởng, tính toán lượng phân bón theo từng chân đất, từng giống lúa. Trước đây, mỗi công ruộng cần khoảng 40kg phân bón hỗn hợp suốt vụ, nay giảm còn 35 kg/công, nhưng năng suất vẫn tăng thêm khoảng 50 kg/công, lúa khỏe, ít sâu bệnh, chi phí giảm rõ rệt.

Không khí mùa gặt càng thêm nhộn nhịp khi các đầu mối doanh nghiệp, hộ kinh doanh liên kết tiêu thụ vào cuộc. Trên cánh đồng xã An Biên, chị Nguyễn Diệu Hà, ngụ ấp 4 tất bật cùng bà con kiểm tra ruộng, cân lúa, ghi chép sản lượng để kịp tiến độ thu mua. Kiên trì làm lúa sạch trên nền đất lúa - tôm, chị Hà xây dựng thành công sản phẩm OCOP 3 sao, đồng thời liên kết Hợp tác xã nông nghiệp Bàu Trâm bao tiêu gần 30ha lúa - tôm theo quy trình nghiêm ngặt.

Mỗi vụ thu hoạch, doanh nghiệp đều lấy mẫu lúa kiểm nghiệm dư lượng trước khi thu mua. Nhờ chất lượng ổn định, hạt gạo Miệt Thứ theo chân chị Hà cung ứng khoảng 500 tấn/năm cho hệ thống siêu thị; liên kết 20.000 tấn lúa cho doanh nghiệp thu mua vùng U Minh Thượng. Lúa đạt chuẩn được mua cao hơn giá thị trường, nông dân còn được thưởng thêm 300 đồng/kg, góp phần bù đắp chi phí và tăng thêm thu nhập.

Trong bối cảnh thị trường lúa gạo còn nhiều biến động, những cánh đồng lúa - tôm của Miệt Thứ đang cho thấy hướng đi tích cực khi giảm chi phí, nâng chất lượng, tăng liên kết và ứng dụng khoa học, công nghệ. Nhờ đó, dù giá lúa không cao như kỳ vọng, nông dân vẫn có lợi nhuận, yên tâm thu hoạch, bước vào một cái Tết đủ đầy.

AN LÂM