Mùa mới trên vùng đất phèn

Tổ chức lại sản xuất

Trước khi có các công trình thủy lợi thoát lũ ra biển Tây, xã Vĩnh Điều gặp vô vàn khó khăn trong sản xuất, đời sống người dân cơ cực, tỷ lệ hộ nghèo cao. Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Điều Trương Thanh Hào cho biết: “Sản xuất nông nghiệp là thế mạnh của địa phương. Những năm qua, xã tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để thúc đẩy phát triển kinh tế. Song song với tăng cường đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng thủy lợi, xã mạnh dạn tổ chức lại sản xuất, lấy kinh tế tập thể làm giải pháp đột phá, thay đổi tư duy sản xuất của người dân từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ sang hợp tác liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, từng bước nâng cao giá trị nông sản”.

Xã đã triển khai thực hiện sắp xếp, củng cố và kiện toàn 13 hợp tác xã trên địa bàn để sáp nhập thành 4 hợp tác xã với quy mô lớn; tiến hành rà soát, quy hoạch vùng, đề xuất đầu tư hạ tầng kỹ thuật và lựa chọn hợp tác xã đủ điều kiện để triển khai dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cánh đồng lớn thuộc nguồn vốn Nghị định 112 của Chính phủ; chọn hợp tác xã đủ năng lực đăng ký tham gia thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. Đến nay, có 3/4 hợp tác xã đăng ký, với diện tích gần 5.500ha.

Thành viên Hợp tác xã Dịch vụ Phú Nông Xanh, xã Vĩnh Điều trao đổi kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh trên đồng.

Hợp tác xã Dịch vụ Phú Nông Xanh, ấp Đồng Cơ, xã Vĩnh Điều là một trong những hợp tác xã hoạt động hiệu quả, thực hiện tốt liên kết hợp tác với doanh nghiệp trong sản xuất lúa chất lượng cao phục vụ xuất khẩu. Trong 2 năm từ khi hoạt động, hợp tác xã ký kết hợp đồng với nhiều doanh nghiêp như: Công ty Cổ phần Lương thực A An, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Olam Việt Nam, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu Tư và Phát triển công nghệ An Đình, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương mại dịch vụ Lương thực Hào Sơn, với diện tích liên kết sản xuất trung bình khoảng 3.000 ha/vụ, 100% diện tích sản xuất lúa được kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Niên vụ 2024 - 2025, hợp tác xã có 400ha lúa đạt chứng nhận GlobalGAP.

Theo anh Trần Văn Hai - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ Phú Nông Xanh, thông qua việc liên kết với doanh nghiệp từ khâu đầu vào sản xuất đến tiêu thụ, nông dân được lợi rất nhiều, vừa tiết kiệm chi phí vừa có đầu ra ổn định, lợi nhuận tăng hơn trước. Năm 2025, doanh thu của hợp tác xã là 100 tỷ đồng, đóng góp hơn 5 tỷ đồng tiền thuế cho ngân sách địa phương. Khi sáp nhập các hợp tác xã quy mô nhỏ, diện tích canh tác được mở rộng, hình thành vùng nguyên liệu sản xuất tập trung quy mô lớn phục vụ xuất khẩu, mở ra cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm lúa gạo xã vùng biên.

Từ vùng đất trũng phèn, nghèo khó, với sự đổi mới trong tư duy sản xuất về kinh tế tập thể và khát vọng vươn lên của người dân đã góp phần tạo nên sự thay đổi mạnh mẽ của xã vùng biên Vĩnh Điều, diện mạo nông thôn khởi sắc, đời sống người dân nâng lên. Đến năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã chỉ còn 1,22%, thu nhập bình quân khoảng 72 triệu đồng/người/năm.

Sản xuất thuận thiên

Cách xã Vĩnh Điều không xa, Bình Giang - một xã vùng sâu khác của tỉnh An Giang cũng chuyển mình ấn tượng bằng nhiều giải pháp đột phá trong phát triển kinh tế. Vốn là vùng đất phèn mặn, thường xuyên chịu sự tác động của biến đổi khí hậu, mặn xâm nhập, xã Bình Giang chọn được hướng đi phù hợp, chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, quy hoạch lại sản xuất cho từng vùng cụ thể.

Những công trình thủy lợi được địa phương đầu tư đồng bộ, từ kênh, mương nội đồng, hệ thống cống đập, đê bao… giúp người dân kiểm soát nguồn nước hiệu quả, phát triển đa dạng các mô hình sản xuất. “Ngoài các mô hình trồng lúa 2 vụ chất lượng cao, tại các khu vực ven biển thường xuyên chịu ảnh hưởng của mặn xâm nhập, xã khuyến khích người dân chuyển đổi sản xuất sang các mô hình canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, tiêu biểu là mô hình tôm - lúa”, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bình Giang Lê Văn Giàu chia sẻ.

Nông dân xã Bình Giang thu hoạch khóm.

Ấp Giồng Kè có 1.601ha đất trồng lúa chuyển sang mô hình sản xuất 1 vụ tôm - 1 vụ lúa. Thời điểm từ tháng 8 - 9 đến tháng 12 hằng năm, người dân xuống giống vụ lúa - tôm. Sau khi thu hoạch lúa, nước mặn về cũng là lúc bà con bắt đầu vệ sinh đồng ruộng, đưa nước vào thả tôm, vụ tôm kéo dài từ 6 - 7 tháng.

Ông Bùi Văn Đàng, ngụ ấp Giồng Kè, xã Bình Giang có gần 2ha đất lúa đã chuyển sang mô hình lúa - tôm hơn 10 năm nay. Ông Đàng chia sẻ: “Đất phèn mặn nên trồng lúa năng suất thấp, làm không đủ sống. Khi thấy một số người trong ấp chuyển sang canh tác mô hình tôm - lúa hiệu quả, tôi mạnh dạn làm theo. Nhờ cách làm này mà gia đình tôi sống khỏe, mỗi năm thu lãi gần 200 triệu đồng”.

Nông dân trồng khóm trên đất phèn mặn ở xã Bình Giang.

Ngoài trồng lúa, nuôi tôm, nhiều diện tích đất hoang hóa, phèn mặn canh tác kém hiệu quả được người dân Bình Giang phủ xanh bằng những cánh đồng khóm. Loại cây trồng không kén đất, có khả năng chịu phèn mặn tốt. Hiện toàn xã có gần 300ha diện tích khóm tập trung ở 2 ấp Bình Hòa và Giồng Kè.

“Hồi đó, vùng này toàn đất phèn, trồng lúa không được. Vậy mà cây khóm lại sống được mà còn phát triển rất tốt. Nhờ cây khóm mà nhiều hộ trong ấp đã thoát nghèo. Tôi có 6ha khóm, trừ chi phí thu lãi từ 300 - 400 triệu đồng/năm”, bà Đàm Thị Nhị, ngụ ấp Giồng Kè nói.

Những mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu tại xã Bình Giang đã cho thấy hiệu quả, mang lại sinh kế ổn định cho người dân, góp phần xóa đói, giảm nghèo, mở ra hướng đi bền vững để phát triển kinh tế địa phương.

GIA BẢO