Người nuôi tôm xoay xở trước áp lực chi phí

Nông dân xã An Biên kiểm tra độ kiềm trong vuông nuôi tôm ngày nắng nóng. Ảnh: ĐẶNG LINH

Nắng nóng kéo dài khiến nhiều ao tôm tại vùng U Minh Thượng rơi vào tình trạng thiếu nước, môi trường biến động mạnh. Mực nước thấp, nhiệt độ tăng nhanh làm tôm dễ sốc, bỏ ăn, thậm chí chết rải rác. Để ổn định ao nuôi, người dân buộc phải cấp nước, chạy máy liên tục, đồng nghĩa chi phí đội lên từng ngày.

Theo thống kê, toàn xã An Minh có khoảng 140ha tôm bị ảnh hưởng do nắng nóng, mức độ thiệt hại trên 30%. Ngành chuyên môn nhận định, thời tiết biến động thất thường làm môi trường ao nuôi thay đổi đột ngột, tôm dễ bị sốc và phát sinh dịch bệnh, dẫn đến hao hụt. “Trước thực tế này, chính quyền địa phương đề nghị các ấp tăng cường phối hợp cán bộ kỹ thuật xã trực tiếp xuống địa bàn, hướng dẫn người dân biện pháp xử lý môi trường, phòng bệnh và khắc phục thiệt hại ngay tại hộ nuôi”, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã An Minh Trần Trung Lập nói.

Tại xã An Biên, ông Nguyễn Văn Đệ đang lo lắng nhìn bầy tôm hơn 1 tháng tuổi, nhưng gần 10 ngày nay ông không dám bơm thêm nước. Mức nước trong vuông hiện chỉ còn lưng chừng khoảng ba tấc. “Biết rõ để vậy tôm yếu đi, nhưng bơm nước giờ tốn xăng, dầu quá, nay dầu gần 42.000 đồng/l, cao hơn đầu vụ 11.000 đồng/l, bơm nhiều là lỗ nặng”, ông Đệ nói. Mỗi lần vận hành máy bơm, tiền dầu tăng cao khiến ông phải cân nhắc từng giờ, từng lần mở máy.

Nhiều hộ nuôi trong vùng cũng rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan. Nếu không cấp nước, tôm dễ chết, nhưng nếu làm mạnh tay như trước, chi phí nhiên liệu sẽ vượt quá khả năng. Sự dè dặt khiến không ít ao nuôi rơi vào trạng thái cầm chừng, tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Áp lực chưa dừng lại ở đó khi giá thức ăn cho tôm liên tục tăng. Từ đầu năm đến nay, giá tăng 2 đợt, khoảng 1.200 - 1.800 đồng/kg. Với mỗi bao 20kg, người nuôi phải trả thêm vài chục ngàn đồng, con số tưởng nhỏ nhưng cộng dồn lại thành khoản chi rất lớn. Ông Trần Văn Lâm, ngụ xã An Biên mở sổ ghi chép chi phí rồi thở dài. “Trước đây một vụ tôi tính toán khá sát, giờ giá thức ăn tăng làm mọi thứ đảo lộn. Mỗi tấn thức ăn phải tốn thêm cả triệu bạc mà tôm thì ăn liên tục”, ông Lâm nói.

Đối với tôm càng xanh, chi phí còn nặng hơn. Để sản xuất 1 tấn tôm cần khoảng 1,4 - 1,5 tấn thức ăn. Sau các đợt tăng giá, riêng khoản này đội lên hơn 10 triệu đồng/vụ. Khi cộng thêm tiền giống, thuốc xử lý môi trường, điện và nhiên liệu, tổng chi phí trở thành gánh nặng lớn.

Trong khi chi phí đầu vào tăng, giá tôm thương phẩm lại đi xuống. Hiện, tôm thẻ chân trắng chỉ còn khoảng 85.000 - 90.000 đồng/kg, giảm từ 15.000 - 20.000 đồng/kg so với đầu vụ. Giá thấp khiến lợi nhuận bị bào mòn, nhiều hộ gần như không còn lãi. Ông Phạm Văn Hòa, ngụ xã An Biên vừa thu hoạch ao tôm, tính toán rồi lắc đầu: “Bán xong chỉ đủ trả chi phí, coi như công làm mấy tháng không có đồng lời nào”. Những thùng tôm vừa được cân lên xe, nhưng niềm vui thu hoạch không còn trọn vẹn như trước.

Trước vòng vây chi phí, người nuôi buộc phải xoay xở để tồn tại. Nhiều hộ tận dụng con nước lớn để cấp nước tự nhiên, hạn chế sử dụng máy bơm, một số khác chuyển sang dùng thức ăn có hàm lượng đạm thấp hơn, hoặc trộn thêm nguyên liệu như gạo lức, cá tạp để giảm chi phí. Ông Danh Thanh Tèo - một hộ nuôi tôm càng xanh ở xã Đông Hòa cho biết, ông giảm khẩu phần thức ăn công nghiệp bằng cách trộn thêm 30% nguyên liệu tự chế. “Biết là cách này không tối ưu bằng thức ăn chuẩn, nhưng không giảm thì không chịu nổi chi phí”, ông Tèo nói.

Việc linh hoạt điều chỉnh cách nuôi chỉ giúp giảm bớt phần nào áp lực trước mắt. Về lâu dài, để nghề nuôi tôm ổn định và phát triển bền vững, cần thêm những giải pháp đồng bộ từ hỗ trợ kỹ thuật, kiểm soát chi phí đầu vào đến ổn định thị trường tiêu thụ, giúp người nuôi an tâm gắn bó với nghề.

ĐẶNG LINH