Nông dân Thoại Sơn làm lúa chất lượng cao

Nông dân ấp Kiên Hảo, xã Thoại Sơn trao đổi về kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Giảm đầu vào, tăng lợi nhuận

Từ kết quả mô hình canh tác lúa phát thải thấp quy mô 50ha trong vụ hè thu năm 2026, xã Thoại Sơn tiếp tục mở rộng dự án “Sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải gắn với tăng trưởng xanh”. Điểm đáng chú ý là hiệu quả kinh tế đang được nhìn từ việc giảm chi phí đầu vào, nâng chất lượng hạt lúa và tăng giá trị trên cùng diện tích.

Tại ấp Tây Bình, mô hình 50ha thực hiện theo quy trình của đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” đã giúp nông dân giảm đáng kể chi phí đầu vào, lợi nhuận tăng hơn 13,7 triệu đồng/ha so ruộng đối chứng. Mô hình do Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh triển khai, với 11 hộ thuộc Tổ hợp tác lúa chất lượng cao ấp Tây Bình tham gia.

Từ đầu vụ, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh phối hợp Ủy ban nhân dân xã Thoại Sơn cấp vật tư hỗ trợ theo kế hoạch. Nông dân được hỗ trợ 50% chi phí giống, 50% chi phí phân bón và 30% chi phí thuốc bảo vệ thực vật, nhờ đó các hộ giảm được một phần chi phí ban đầu và mạnh dạn áp dụng quy trình sản xuất mới.

Lượng giống gieo sạ giảm mạnh, thay vì sạ dày đến 160 kg/ha như trước đây, các hộ chuyển sang cấy, kéo hàng với giống OM 5451, lượng giống khoảng 65 kg/ha. Lượng phân bón hóa học giảm còn 280 kg/ha, so với 420 kg/ha ở ruộng đối chứng, đồng thời bổ sung 150 kg/ha phân hữu cơ. Cách làm này giúp giảm lượng vật tư đầu vào, đồng thời tạo điều kiện để cây lúa phát triển khỏe, hạn chế sâu bệnh.

Tại tiểu vùng BT9, ấp Kiên Hảo, mô hình trình diễn “Canh tác lúa phát thải thấp, chất lượng cao” vụ hè thu năm 2026 do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Rize Việt Nam chủ trì, phối hợp Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai trên diện tích 50ha, với 3 hộ tham gia, cũng ghi nhận kết quả tích cực. Nông dân giảm mật độ gieo sạ xuống 80 kg/ha với các giống lúa chất lượng cao như OM18 và DS1. Các giải pháp giảm giống, bón phân cân đối, quản lý dịch hại tổng hợp, tưới ngập - khô xen kẽ và liên kết tiêu thụ được áp dụng đồng bộ.

Theo ông Mai Tấn Nhưng - cán bộ khuyến nông Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Thoại Sơn, việc áp dụng quy trình sản xuất mới giúp nông dân giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành sản xuất, tăng lợi nhuận, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính.

Tính lại bài toán trên đồng ruộng

Trực tiếp tham gia mô hình với 25ha lúa giống DS1, ông Nguyễn Văn Tòng, ngụ ấp Kiên Hảo, ban đầu không khỏi lo lắng khi được vận động giảm lượng giống từ 120kg xuống 80 kg/ha. Ông Tòng cho biết: “Ban đầu sạ thưa, tôi lo lắm, nhưng khi lúa được 20 - 25 ngày, cây lúa nở chồi hữu hiệu và phát triển tốt. Nhờ vậy, chi phí giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đều giảm”.

Theo ông Tòng, cán bộ khuyến nông khoảng 7 - 10 ngày/lần đến hướng dẫn kỹ thuật. Gia đình ông Tòng chủ động thuê drone phun thuốc giúp giảm chi phí nhân công và giải phóng sức lao động.

Hiện lúa chuẩn bị thu hoạch, năng suất ước đạt 1 - 1,2 tấn/công tầm cắt, tương đương 1.300m². Doanh nghiệp cam kết chốt giá bao tiêu trước 14 ngày, giá sàn khoảng 6.800 đồng/kg. Nếu mẫu đạt tiêu chuẩn lúa sạch, nông dân được cộng thêm 200 đồng/kg.

Với ông Nguyễn Thành Giang - Chủ nhiệm Hợp tác xã Bình Thành, ứng dụng công nghệ và cơ giới hóa đã được thực hiện từ nhiều năm trước. Giai đoạn 2020 - 2022, ông đưa drone vào phun thuốc, gieo sạ trên 40ha thuộc mô hình liên kết với Tập đoàn Lộc Trời.

Kinh nghiệm từ những mô hình trước giúp ông Giang thuận lợi hơn trong việc vận động thành viên tham gia các dự án sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Nông dân được hỗ trợ 30% chi phí vật tư và thực hiện theo quy trình kỹ thuật. Khi kiểm soát tốt dư lượng thuốc, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, giá lúa thu mua được cộng thêm 200 đồng/kg.

Hợp tác xã Bình Thành còn tận dụng phụ phẩm sau thu hoạch. Rơm rạ được bán hoặc xử lý, xới vùi cùng chế phẩm để bổ sung chất hữu cơ cho đất thay vì đốt bỏ. “Thời gian tới, tôi tiếp tục vận động thành viên và nông dân lân cận tham gia đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Gia đình tôi hiện canh tác 8ha đất nhà và thuê thêm 20ha để sản xuất theo hướng giảm lượng giống gieo sạ, tăng sử dụng phân hữu cơ, nâng chất lượng hạt lúa và hiệu quả sản xuất”, ông Giang cho biết.

Từ kết quả bước đầu, xã Thoại Sơn tiếp tục triển khai dự án “Sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải gắn với tăng trưởng xanh” tại xã Thoại Sơn vụ hè thu và thu đông năm 2026. Dự án do Phòng Kinh tế xã Thoại Sơn chủ trì, triển khai từ tháng 4 đến tháng 12/2026, trên diện tích 680ha. Trong quá trình thực hiện, cán bộ kỹ thuật theo dõi sát đồng ruộng, hướng dẫn nông dân quản lý lượng giống, phân bón, nước tưới và dịch hại. Các chỉ tiêu về chiều cao cây, số chồi, sâu bệnh, thiên địch được theo dõi để có giải pháp xử lý phù hợp.

Điểm đáng chú ý của các mô hình trồng lúa tại Thoại Sơn là câu chuyện giảm phát thải đang gắn trực tiếp với bài toán kinh tế của nông dân. Giảm giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đồng nghĩa với giảm chi phí. Kiểm soát quy trình, nâng cao chất lượng hạt lúa mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường. Liên kết tiêu thụ giúp người sản xuất có thêm cơ sở tính toán đầu ra.

PHƯƠNG LAN