Nông nghiệp xanh trong không gian mới

Điểm tựa của lựa chọn ấy đến từ thế mạnh riêng của An Giang trong không gian phát triển mới, ít địa phương ở đồng bằng sông Cửu Long cùng lúc sở hữu đường biên giới dài giáp Vương quốc Campuchia, không gian biển, đảo rộng, lại có đồng bằng màu mỡ. Sự giao thoa của hệ sinh thái nước ngọt, lợ, mặn tạo điều kiện để tỉnh chuyển từ cách làm nông nghiệp dựa nhiều vào “được mùa - được giá” sang tư duy sản xuất sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới bền vững lâu dài.

Định vị lại nông nghiệp

Định hướng ấy được xác lập như một lựa chọn chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn của tỉnh trong giai đoạn mới. Ngay sau khi kiện toàn bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Thường vụ Tỉnh ủy tổ chức hội thảo khoa học định hướng phát triển kinh tế - xã hội nhiệm kỳ 2025 - 2030. Tại đây, nông nghiệp bền vững được xác định là một trong những trụ cột quan trọng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh, phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững phải bảo đảm hài hòa ba lợi ích: Kinh tế, môi trường và xã hội. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, nông nghiệp bền vững vừa giúp duy trì và nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi ổn định trên cùng một diện tích vừa tối ưu hóa việc quản lý và sử dụng tài nguyên. Giá trị nông sản được nâng lên, thu nhập ổn định hơn và chi phí đầu vào giảm bớt, tạo lý do đủ vững để kiên định theo con đường đã chọn.

Mô hình lúa - tôm là một trong 5 mô hình được nông dân triển khai để thích ứng với biến đổi khí hậu.

Định hướng bền vững được cụ thể hóa bằng 5 mô hình sản xuất chủ lực: Nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, lúa - tôm, lúa - cá và cánh đồng lớn gắn với liên kết doanh nghiệp. Các mô hình được triển khai linh hoạt theo từng tiểu vùng sinh thái, từ nước ngọt đến nước lợ, nước mặn nhằm “đặt đúng cây, đúng con” trong từng điều kiện thổ nhưỡng.

Trong các mô hình ấy, lúa - tôm được xem như một điển hình của tư duy canh tác thích ứng. Ở vùng U Minh Thượng, nông dân tổ chức sản xuất luân phiên: Trồng lúa vào mùa mưa khi nguồn nước ngọt dồi dào, nuôi tôm vào mùa khô khi nước mặn xâm nhập. Cách làm này giúp cắt đứt vòng đời sâu bệnh, hạn chế sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tận dụng hiệu quả tài nguyên tự nhiên.

Nông dân xã Thoại Sơn thu hoạch lúa.

An Giang hiện có trên 100.000ha sản xuất theo mô hình lúa - tôm, tập trung nhiều ở vùng U Minh Thượng, nơi điều kiện đất và nước phù hợp. Hiệu quả mang lại không chỉ giúp nông dân nâng thu nhập mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững. Từ thực tiễn, ngành nông nghiệp tỉnh định hướng đến năm 2030 mở rộng diện tích mô hình này lên khoảng 117.000ha.

Ông Huỳnh Văn Hiệp, ngụ xã Tây Yên chia sẻ: “Mô hình lúa - tôm tạo ra sản phẩm gạo sạch, tôm nuôi trong môi trường gần tự nhiên nên chất lượng cao, nhờ vậy hiệu quả kinh tế ổn định, lợi nhuận cao hơn so với độc canh lúa hoặc tôm”. Lời kể mộc mạc ấy cho thấy điều bền vững đôi khi bắt đầu từ một lựa chọn giản dị: Làm thuận theo mùa, thuận theo nước.

Chuyển đổi tư duy nâng giá trị

Xác định nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế, An Giang kiên định theo đuổi mô hình tăng trưởng xanh, tuần hoàn, giảm phát thải và từng bước hội nhập các tiêu chuẩn quốc tế. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hồ Văn Mừng nhấn mạnh, nông nghiệp An Giang phải chuyển mạnh sang tư duy giá trị, lấy công nghệ, chất lượng và liên kết chuỗi làm trung tâm phát triển.

Những con số sản xuất cho thấy quy mô và dư địa của tỉnh. Toàn tỉnh gieo trồng hơn 1,3 triệu ha lúa, sản lượng khoảng 8,8 triệu tấn mỗi năm; rau màu đạt trên 1,5 triệu tấn/năm; cây ăn trái khoảng 762.000 tấn/năm. Với nền tảng ấy, nếu chuyển mạnh sang phát triển bền vững, giá trị gia tăng từ lúa, rau màu và trái cây sẽ được nâng lên đáng kể, thay vì dừng ở sản lượng thô.

Nuôi và chế biến cá tra xuất khẩu vẫn là thế mạnh của An Giang.

Một điểm nhấn quan trọng trong lộ trình phát triển nông nghiệp bền vững của An Giang là triển khai đề án phát triển 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030. Đây được xem là bước đi chiến lược góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh, giảm phát thải và nâng cao sức cạnh tranh của hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế. Riêng năm 2025, toàn tỉnh có trên 350.000ha tham gia đề án, trong đó 303.000ha áp dụng các tiêu chí canh tác bền vững như giảm lượng giống, nước tưới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và thực hiện thu gom rơm rạ sau thu hoạch. Kết quả đó mang lại lợi ích trực tiếp cho nông dân và đóng góp quan trọng của An Giang vào mục tiêu giảm phát thải và phát triển nông nghiệp xanh của toàn vùng.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Hiệp cho biết, đề án tạo ra hạt gạo chất lượng cao, giảm phát thải và giúp nông dân thay đổi phương thức canh tác, từng bước tiếp cận công nghệ và dữ liệu trong sản xuất. Đó là bước chuyển từ thói quen sản xuất truyền thống sang nông nghiệp hiện đại, nơi hạt lúa được tính bằng tấn và hơn nữa là tính bằng chất lượng, bằng dấu chân carbon thấp hơn và bằng cơ hội thị trường rộng hơn.

Trong chặng đường tới, An Giang tiếp tục chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo mô hình tăng trưởng mới, hình thành các cánh đồng lớn, vùng chuyên canh quy mô và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao theo chuỗi giá trị, hướng đến kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải. Từ nền tảng được bồi đắp qua từng mùa vụ, nông nghiệp An Giang bước vào giai đoạn phát triển mới: Hiện đại hơn, hiệu quả hơn, tiếp tục là trụ đỡ vững chắc, đồng hành cùng khát vọng phát triển của tỉnh trong không gian phát triển mới như một mạch xanh bền bỉ đi qua những mùa xuân nối tiếp.

BÌNH MINH