Nuôi tôm, sò dưới tán rừng

Người dân xã Tân Thạnh thu hoạch sò huyết. Ảnh: AN LÂM

Trên diện tích 2,4ha, bà Lâm Thị Hương (51 tuổi), ngụ ấp Bần A dành 1ha nuôi sò, phần còn lại ngăn đập ngang nuôi tôm sú và cua. “Tôi nuôi sò với tôm ở đây hơn 26 năm rồi. Trước kia làm theo thói quen, thấy nước được thì thả, không đo đạc gì hết”, bà Hương kể. Những năm gần đây, nuôi tôm, cua liên tục thất mùa. Bà Hương cho rằng nguồn nước biến động, có thể bị tác động bởi nước thải từ cơ sở công nghiệp, cộng với thời tiết thất thường khiến mô hình cũ không còn hiệu quả. Nuôi thủy sản khi đó giống như đánh cược với thiên nhiên, được - mất hoàn toàn phụ thuộc vào may rủi.

Bước ngoặt đến khi gia đình bà tham gia dự án hỗ trợ sinh kế cho hộ dân ven biển. Không chỉ được hỗ trợ 40% chi phí con giống, bà còn được cấp men vi sinh, cám, 4 chai men gốc và bộ kit test cho mỗi ha nuôi sò. Quan trọng hơn, bà được tập huấn kỹ thuật nuôi an toàn gồm đo độ mặn trước khi thả giống, quản lý nước, dùng chế phẩm sinh học tạo môi trường, gây tảo cho sò ăn, tạo ốc gạo, trùn chỉ làm thức ăn tự nhiên cho tôm. “Tôi bất ngờ nhất là hiện có thể nuôi tôm mật độ hơn 100 con/m², trong khi trước đây phải thả rất thưa. Nhờ dùng men vi sinh, môi trường ổn định, tôm ít bệnh, sò cũng lớn đều”, bà Hương nói. Vụ nuôi vừa qua, riêng 1ha sò mang lại cho bà Hương lợi nhuận khoảng 200 triệu đồng.

Không chỉ gia đình bà Hương, xóm ven rừng phòng hộ này có 5 hộ tham gia mô hình, tổng diện tích 5ha. Điểm chung là tất cả đều chuyển từ nuôi theo cảm tính sang nuôi theo dữ liệu. Nước phải đo, môi trường phải tạo, con giống phải thả đúng thời điểm, quy trình chăm sóc phải tuân thủ chặt chẽ.

Bà Lâm Thị Hương chia sẻ kinh nghiệm nuôi sò huyết kết hợp tôm sú, cua. Ảnh: AN LÂM

Chia sẻ kinh nghiệm nuôi sò với bà con tham gia dự án kết hợp bảo vệ rừng ven biển và phục hồi đai rừng ngập mặn tại tỉnh, chị Thái Kim Hiền, ngụ ấp 9A, xã Tân Thạnh nói: “Theo tôi, tháng 5 - 6 âm lịch thả sò là đạt nhất. Mấy năm gần đây nước thay đổi, nuôi không còn trúng như trước nên phải giữ môi trường dưới tán rừng thật sạch thì sò mới phát triển”. Điều chị Hiền trăn trở là đầu ra còn bấp bênh. Có đầu ra ổn định thì người dân mới yên tâm đầu tư, vừa giữ rừng vừa sống được với nghề.

Từ năm 2023 - 2025, Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai 6 điểm trình diễn nuôi sò huyết dưới tán rừng tại xã Tân Thạnh và Đông Thái, quy mô 5 ha/điểm. Kết quả cho thấy mật độ thả nuôi đạt 100 con/m², cao gấp 2 - 3 lần so với ngoài mô hình; tỷ lệ sống đạt 44 - 49%, cao gần gấp đôi; năng suất trung bình từ 4,5 - 4,8 tấn/ha; lợi nhuận dao động 200 - 287 triệu đồng/ha, cao hơn nuôi truyền thống từ 78 - 142 triệu đồng/ha. Riêng các mô hình kết hợp sò huyết - tôm sú dưới tán rừng đạt lợi nhuận bình quân tới 348 triệu đồng/ha.

Năm 2025, dự án nuôi tôm sú - sò huyết kết hợp dưới tán rừng gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm được triển khai trên 25ha tại xã Tân Thạnh, có 16 hộ dân tham gia. Các hộ được hỗ trợ 50% con giống và 50% vật tư, chế phẩm sinh học thiết yếu. Dù chưa kết thúc vụ nuôi, các chỉ số môi trường, sinh trưởng đều cho thấy kết quả tích cực, tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng đạt và vượt mục tiêu dự án.

Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Nguyễn Phước Thành cho biết: “Dự án hướng đến mục tiêu lâu dài giữ rừng vàng, biển bạc của tỉnh. Nhưng muốn bền vững, bà con phải liên kết lại trong sản xuất và tiêu thụ. Sản lượng tôm, sò đủ lớn, quy trình sản xuất phải đồng bộ thì mới ký kết được với doanh nghiệp, bán giá ổn định. Chúng tôi không thể làm thay, chỉ hỗ trợ và đồng hành”.

AN LÂM