Dưa lưới công nghệ cao: Chi phí lớn, hiệu quả cao?

Bước đầu hiệu quả

Tại ấp Giàn Gừa, xã Sơn Kiên, chị Lê Thị Tươi tận dụng diện tích đất vườn dừa kém hiệu quả đầu tư nhà màng 1.300m² để trồng dưa lưới công nghệ cao. Sau hơn một năm triển khai, vụ đầu tiên thu hoạch khoảng 5 tấn dưa, bán với giá 35.000 đồng/kg, chị lãi khoảng 80 triệu đồng.

Theo chị Tươi, mô hình nhà màng giúp kiểm soát tốt nhiệt độ, độ ẩm, hạn chế sâu bệnh, tiết kiệm nước nhờ hệ thống tưới nhỏ giọt, đồng thời giúp trái phát triển đồng đều. “Trồng dưa lưới đòi hỏi kỹ thuật và vốn lớn, nhưng nếu làm đúng quy trình thì hiệu quả cao hơn nhiều so với cây trồng truyền thống”, chị Tươi nói.

Mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng của ông Châu Hồng Khanh, ngụ xã Sơn Kiên mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhưng đòi hỏi vốn đầu tư lớn.

Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, vợ chồng chị Tươi còn tích cực hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm cho các hộ dân trong ấp. Theo Hội Nông dân xã Sơn Kiên, toàn xã hiện có 29 hộ trồng dưa lưới, với tổng diện tích hơn 46.200m², tập trung chủ yếu tại ấp Giàn Gừa. Mỗi mô hình nhà màng quy mô 1.000m² cần vốn đầu tư ban đầu khoảng 500 triệu đồng, một con số không nhỏ đối với nông dân. Đổi lại, cây dưa lưới có thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ từ 70 - 75 ngày là cho thu hoạch, trung bình mỗi năm có thể sản xuất 4 vụ.

Về hiệu quả kinh tế, dưa lưới cho thấy nhiều ưu thế. Với năng suất khoảng 5 tấn/1.000m²/vụ, giá bán dao động từ 25.000 - 35.000 đồng/kg tùy loại, sau khi trừ chi phí, người trồng có thể đạt lợi nhuận khoảng 50 triệu đồng/vụ. So trồng lúa hay để đất trống, đây là mức thu nhập đáng kể, góp phần nâng cao đời sống nông dân.

Cần hướng đi bền vững hơn

Thực tế cho thấy, hiệu quả của mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng vẫn chưa thực sự bền vững. Khó khăn lớn nhất hiện nay là đầu ra sản phẩm. Phần lớn dưa lưới của nông dân chỉ tiêu thụ qua thương lái, chưa có hợp đồng bao tiêu ổn định. Giá cả vì thế phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường và người thu mua.

Ông Châu Hồng Khanh, một hộ trồng dưa lưới tại ấp Giàn Gừa cho biết: “Mặt hàng này chủ yếu tiêu thụ nội địa, chưa xuất khẩu được nên giá chưa cao, lại phụ thuộc vào thương lái. Mình trồng chứ đâu quyết định được giá bán. Đến lúc thu hoạch, thương lái nói bao nhiêu cũng phải bán, không bán thì không biết tiêu thụ cách nào để thu hồi vốn”.

Dưa lưới sau 70 - 75 ngày chăm sóc cho thu hoạch, trái đồng đều, chất lượng cao nhờ ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt và trồng trên giá thể.

Không chỉ riêng Sơn Kiên, khoảng 5 năm trở lại đây, trên địa bàn tỉnh, mô hình nhà màng trồng dưa lưới phát triển nhanh chóng tại các địa phương, như: Long Xuyên, Rạch Giá, Vĩnh Phong, Châu Thành... Nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư hàng tỷ đồng với kỳ vọng lợi nhuận cao. Tuy nhiên, việc phát triển phần lớn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch tổng thể và chưa gắn với thị trường tiêu thụ. Điều này tiềm ẩn nguy cơ cung vượt cầu, nhất là trong bối cảnh sản phẩm chủ yếu tiêu thụ nội địa, chưa có kênh xuất khẩu ổn định.

Thực tế này đặt ra nghịch lý dù sản xuất theo hướng công nghệ cao, sản phẩm đạt chất lượng tốt nhưng khâu tiêu thụ vẫn mang tính truyền thống, thiếu liên kết chuỗi giá trị. Trong khi đó, chi phí đầu tư ban đầu lớn khiến người trồng chịu áp lực thu hồi vốn nhanh, dễ rơi vào thế bị động khi giá xuống thấp.

Bên cạnh đó, kỹ thuật trồng dưa lưới tuy đã được một số hộ nắm vững nhưng nhìn chung vẫn mang tính tự học hỏi, truyền kinh nghiệm lẫn nhau, chưa có sự hỗ trợ bài bản từ các đơn vị chuyên môn. Điều này tiềm ẩn rủi ro về dịch bệnh, năng suất và chất lượng nếu không tuân thủ đúng quy trình.

Rõ ràng, dưa lưới công nghệ cao là hướng đi nhiều tiềm năng, giúp nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích đất. Tuy nhiên, để mô hình này phát triển bền vững, cần giải quyết đồng bộ nhiều vấn đề, đặc biệt là bài toán đầu ra và quy hoạch vùng sản xuất.

“Việc xây dựng tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ, từng bước xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường là yêu cầu cấp thiết. Khi bài toán thị trường được tháo gỡ và sản xuất được định hướng theo quy hoạch, dưa lưới công nghệ cao không chỉ dừng lại ở mô hình hiệu quả đơn lẻ mà có thể trở thành hướng phát triển nông nghiệp chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân, thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, bền vững”, Phó trưởng Ban Công tác nông dân Hội Nông dân tỉnh An Giang Hà Phi Hùng nói.

Bài và ảnh: AN LÂM