Phận đời theo trái ngọt

Mới 37 tuổi, nhưng chị Nguyễn Thị Kim Trúc (ngụ phường Long Xuyên, tỉnh An Giang) đã có thâm niên bán dừa 20 năm. Với chị, đây là nghề “gia truyền”. Lúc nhỏ, chị phụ ba mẹ bán dừa rong ruổi chỗ này, chợ kia. Lớn lên một chút, chị trở thành người bán chính trong sạp dừa nhỏ của riêng mình. Chồng chị cũng sát cánh trên hành trình mưu sinh này. Giờ đây, đứa con gái lớn của chị - Dương Thị Như Ngọc (15 tuổi) cũng dần thuần thục mọi công đoạn bán dừa.

Chị Nguyễn Thị Kim Trúc gắn bó với nghề bán dừa 20 năm.

Những lúc cao điểm, chợ Mỹ Xuyên đông nghịt người mua kẻ bán, cả gia đình chị tất bật luôn tay. Họ thoăn thoắt chặt miệng dừa, đổ ra bọc, nạo cái dừa… động tác nhanh và dứt khoát chưa đến 1 phút. Nhưng cũng có khi, chỉ còn một mình chị đứng sau những quầy dừa cao ngất, khi các con đi học, khi chồng bận lái xe tải chở dừa về. Chị đối diện với nắng gắt, khói bụi và cả những khoảng lặng hiu hắt khi vắng khách.

Những chiếc xe chất đầy dừa xuất hiện trên mọi nẻo đường.

Ông Cò chia sẻ, nghề này chủ yếu lấy công làm lời.

Những chiếc xe đẩy chở dừa xuất hiện khắp mọi nơi trên đường phố. Vào mùa nắng nóng, lượng khách mua dừa tăng cao gấp 2 - 3 lần tháng mưa. Ông Cò (46 tuổi), bám trụ góc đường Đinh Tiên Hoàng - Lê Triệu Kiết (phường Long Xuyên) kể, ngày nào ông cũng bắt đầu công việc từ 3 giờ sáng, phơi nắng phơi mưa đến chiều muộn mới về nhà.

“Dừa nhập về phải lựa kỹ, trái nào non quá thì nước nhạt, già quá thì khó bán. Bán dừa lời ít, chỉ 1.000 đồng/trái, nên mỗi ngày tôi kiếm được khoảng 100.000 đồng. Mọi công đoạn khuân vác, vận chuyển từ ghe tàu đến chỗ mua bán, tôi đều tự mình làm để tránh phát sinh chi phí dọc đường. Mùa mưa, dừa dễ bị hư, nổ, lại bán ế. Tính ra, nghề này chỉ sống được 6 tháng nắng mà thôi”, ông chặc lưỡi.

Nghề kinh doanh dừa cần sức lao động bền bỉ suốt ngày dài.

Điểm dễ nhận biết nhất, tạo thành “dấu ấn nghề” của người bán dừa là đôi bàn tay và quần áo lúc nào cũng đen nhẻm vì tiếp xúc liên tục với trái dừa. Những vết chai sần đè lên nhau, cũ mới xen kẽ. Gánh vác sức nặng của hàng trăm trái dừa mỗi ngày tạo nên sức chịu đựng bền bỉ cho phụ nữ lẫn đàn ông.

Bà Võ Thị Kim Dung quen nghề, quen việc 8 năm nay.

“Gia đình tôi mới mua máy chặt dừa, đỡ tốn công hơn trước. Nhưng vẫn phải vác dừa từ chỗ này qua chỗ khác, tối ngủ rêm mình hết”, bà Võ Thị Kim Dung (46 tuổi), bán dừa trên đường Trần Khánh Dư (phường Long Xuyên) kể.

Những cuộc trò chuyện với nhiều người bán dừa “đả thông” suy nghĩ của tôi về trái dừa nặng trĩu. Vỏ dày, nặng tay, nhưng chúng có nhược điểm rất dễ hư chỉ sau 2 - 3 ngày. Việc vận chuyển bằng đường thủy vẫn được ưa chuộng hơn đường bộ, giúp dừa hạn chế cấn, dập. Ở chợ nổi Long Xuyên, ghe dừa nối đuôi nhau xuôi ngược.

Nhân công khuân vác dừa từ ghe lớn sang ghe nhỏ cho bạn hàng.

“Mỗi chuyến chở được vài ngàn (thiên) trái, chở từ miệt vườn lên chợ đầu mối. Lúc trúng mùa thì vui, mà nước lớn, gió mạnh cũng hồi hộp lắm”, ông Nguyễn Văn Thanh (thương lái ở TP. Cần Thơ) chia sẻ, giọng lẫn trong tiếng máy. Những chuyến ghe như thế có khi đi từ nửa đêm để kịp lúc trời hửng sáng là cập bến. Một vòng quay đều đặn, ít khi ngơi nghỉ. Nếu người nghỉ ngơi, thời gian trôi qua tới đâu, dừa trở mình đen vỏ, nước bớt ngọt tới đó, tỷ lệ thiệt hại cao dần.

Dừa từ ghe lên bờ, lại theo xe ba gác, xe tải nhỏ tỏa đi khắp các ngả. Người làm nghề này ít khi nói về khó khăn, họ chỉ lặng lẽ làm, lặng lẽ đi, như dòng nước miệt mài chảy. Khi tôi hỏi, sao vẫn còn chọn nghề này, họ đều lý giải bằng từ “quen”. Quen việc, quen nghề, quen lối mưu sinh từ vị ngọt của dừa, đến mức không nỡ rời xa.

Và chính họ đã đưa trái dừa từ vườn ra phố, qua bao bàn tay, cuối cùng đến với người uống bằng vị ngọt thanh mát - thứ vị tưởng chừng giản dị nhưng chứa đựng cả một hành trình dài.

GIA KHÁNH