Rạch Giá siết kỷ cương nghề cá

Sau Tết Nguyên đán, không khí lao động trên vùng biển Tây Nam dần trở lại nhộn nhịp. Từ sáng sớm, tại các khu vực cửa sông, bến cá ở phường Rạch Giá, hàng trăm tàu cá neo đậu nối đuôi nhau. Ngư dân tất bật chuẩn bị ngư cụ, kiểm tra máy móc, tiếp nhiên liệu cho chuyến ra khơi đầu năm, mang theo kỳ vọng về sản lượng, thu nhập, mở ra hành trình mưu sinh mới của hàng ngàn lao động nghề cá.

Niềm phấn khởi ấy vẫn xen lẫn không ít lo toan. Giá xăng, dầu tăng khiến chi phí mỗi chuyến biển đội lên đáng kể. Nhiều chủ tàu phải cân nhắc kỹ lưỡng ngư trường, thời gian khai thác để đảm bảo hiệu quả. Cùng với đó, khi tàu vươn khơi, chủ tàu luôn nhắc nhở bạn thuyền chấp hành nghiêm quy định về chống khai thác IUU. Bởi chỉ một hành vi vi phạm, đặc biệt là khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, có thể phải trả giá rất đắt, từ khoản tiền phạt lớn, vượt xa giá trị cả chuyến biển, đến nguy cơ bị xử lý hình sự. Ông Nguyễn Văn Hòa - chủ tàu tại phường Rạch Giá chia sẻ: “Hiện nay làm ăn ngày càng khó khăn, khi tàu ra khơi tôi luôn căn dặn bạn thuyền phải tuân thủ pháp luật, tránh vi phạm quy định về chống khai thác IUU, không vì lợi ích trước mắt mà đưa tàu đi khai thác trái phép”.

Ngư dân neo đậu làm thủ tục xuất bến tại Trạm kiểm soát Biên phòng kênh Dài Tây Yên. Ảnh: THÙY TRANG

Là địa bàn có số lượng tàu cá lớn nhất của tỉnh, thời gian qua phường Rạch Giá tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động khai thác thủy sản, từng bước ngăn chặn tình trạng khai thác IUU. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Rạch Giá Dương Hồng Tuấn cho biết, hiện địa phương quản lý 1.509 tàu cá, trong đó phần lớn là tàu có chiều dài từ 15m trở lên, thuộc nhóm khai thác xa bờ. Đây là nhóm tàu phải tuân thủ nghiêm quy định về đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình.

Để quản lý hiệu quả đội tàu, phường triển khai phương châm “4 rõ”: Rõ hiện trạng tàu, rõ vị trí neo đậu, rõ người giám sát và rõ chủ sở hữu. Nhờ đó, từng phương tiện đều được theo dõi chặt chẽ, hạn chế tối đa tình trạng tàu cá hoạt động trái phép hoặc vi phạm vùng biển nước ngoài. Hiện nay, tỷ lệ tàu cá được cấp phép khai thác đạt trên 90%. Đối với tàu chưa đủ điều kiện, địa phương lập danh sách quản lý riêng, bố trí giám sát tại khu vực neo đậu; kiên quyết không cho ra khơi khi chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục.

Cùng với công tác quản lý, địa phương chú trọng tuyên truyền nâng cao nhận thức cho ngư dân. Ngoài hệ thống loa truyền thanh, phường còn tận dụng mạng xã hội, tổ chức tập huấn và phối hợp lực lượng biên phòng, cảnh sát biển tuyên truyền quy định về chống khai thác IUU. Hơn 2 năm qua, hơn 5.000 lượt cán bộ và ngư dân được tuyên truyền, tập huấn. Nội dung tuyên truyền gồm: Không xâm phạm vùng biển nước ngoài, duy trì thiết bị giám sát hành trình hoạt động 24/24 giờ và ghi chép đầy đủ nhật ký khai thác.

Thiết bị giám sát hành trình đóng vai trò rất quan trọng trong quản lý tàu cá, là một trong những tiêu chí then chốt mà EC quan tâm khi đánh giá công tác chống khai thác IUU của Việt Nam. Từ năm 2024 đến nay, cơ quan chức năng phường Rạch Giá xác minh 678 lượt tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình; xử phạt hành chính 250 trường hợp vi phạm. Đồng thời, phối hợp xử lý 6 trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, tổng số tiền xử phạt hơn 5,4 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sự quyết liệt của địa phương trong việc lập lại trật tự hoạt động khai thác thủy sản, hướng tới nghề cá có trách nhiệm và bền vững.

Đối mặt với chi phí sản xuất tăng cao, thị trường nhiều biến động, việc tuân thủ nghiêm quy định về khai thác thủy sản không chỉ giúp ngư dân giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả chuyến biển mà còn góp phần cùng cả nước sớm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC. Khi mỗi tàu cá đều chấp hành đúng pháp luật, mỗi ngư dân nâng cao ý thức trách nhiệm, mục tiêu xây dựng ngành thủy sản phát triển bền vững sẽ sớm trở thành hiện thực. Và khi “thẻ vàng” được gỡ bỏ, những chuyến biển của ngư dân sẽ đầy ắp cá tôm, mở ra cơ hội lớn hơn để thủy sản Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế.

THÙY TRANG