Siết quản lý tàu cá, chặn vi phạm IUU

Tàu cá neo đậu trên sông Cái Bé. Ảnh: PHẠM HIẾU

UBND tỉnh xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ cấp bách, quan trọng, đòi hỏi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, phối hợp chặt chẽ, làm quyết liệt và đồng bộ. Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tại Thông báo số 159/TB-VPCP, ngày 31/3/2026; Quyết định số 1186/QĐ-BNNMT, ngày 6/4/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Chỉ thị số 11/CT-UBND, ngày 10/4/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh An Giang.

Từ nay đến tháng 9/2026, tỉnh tập trung vào 4 nhóm nhiệm vụ lớn gồm: Quản lý, giám sát, kiểm soát đội tàu; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; thực thi pháp luật, xử lý vi phạm; tuyên truyền và bố trí nguồn lực. Trong đó, yêu cầu đặt ra là hoàn thành đăng ký, đăng kiểm, cấp hoặc gia hạn giấy phép khai thác, đối soát đầy đủ thông tin từng tàu cá và cập nhật chính xác vào Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase, đồng bộ với hệ thống giám sát tàu cá và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư VNeID. Tỉnh cũng yêu cầu bảo đảm 100% tàu cá đã đăng ký phải viết biển số, đánh dấu tàu theo đúng quy định.

Một nội dung được siết rất chặt là quản lý tàu cá đủ và chưa đủ điều kiện hoạt động. Tỉnh sẽ rà soát, bổ sung kế hoạch quản lý các khu neo đậu tập trung để bố trí tàu cá chưa đủ điều kiện khai thác vào neo đậu, đồng thời, xây dựng quy chế quản lý khu neo đậu tập trung trên địa bàn. Lực lượng kiểm ngư được yêu cầu hiện diện thường xuyên tại vùng ven bờ, vùng lộng để răn đe, ngăn chặn, xử lý và buộc tàu cá chưa đủ điều kiện quay về bờ. Công tác kiểm soát tàu cá tại cửa sông, kênh, rạch, bãi ngang cũng được tăng cường hằng ngày.

Đối với đội tàu khai thác xa bờ, An Giang yêu cầu trực 24/7 để giám sát tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15 mét trở lên trên hệ thống giám sát hành trình. Các lực lượng chức năng phải kiểm soát chặt tàu ra vào cảng, xuất, nhập bến, cập cảng, rời cảng; tàu không đủ điều kiện sẽ không được cho xuất bến. Tỉnh cũng yêu cầu tăng cường tuần tra, kiểm soát tại vùng khơi và vùng giáp ranh với các nước trong khu vực, đồng thời, không cho tàu cá có chiều dài lớn nhất dưới 15 mét ra vùng khơi khai thác thủy sản.

Ở khâu truy xuất nguồn gốc, An Giang tiếp tục siết quy trình điện tử. Các cảng cá Tắc Cậu, An Thới, Gành Dầu và Thổ Châu phải bảo đảm 100% tàu cá xuất, nhập cảng được thực hiện qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) theo quy định bắt buộc từ ngày 1/3/2026. Tỉnh yêu cầu 100% giấy biên nhận thủy sản bốc dỡ qua cảng, giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác cho doanh nghiệp phải được thực hiện qua hệ thống eCDT đầy đủ, kịp thời, đúng quy định.

Cùng với đó, tỉnh triển khai lộ trình nhật ký điện tử trong khai thác thủy sản. Theo kế hoạch, nhật ký khai thác thủy sản điện tử, nhật ký thu mua, chuyển tải thủy sản điện tử sẽ áp dụng từ ngày 1/7/2026 đối với tàu cá có chiều dài từ 24 mét trở lên; từ ngày 1/9/2026 đối với tàu từ 15 mét đến dưới 24 mét và từ ngày 1/1/2027 đối với tàu từ 12 mét đến dưới 15 mét. Đây được xem là bước đi quan trọng để quản lý minh bạch chuỗi khai thác và nâng độ tin cậy trong truy xuất nguồn gốc.

Về thực thi pháp luật, tỉnh yêu cầu khẩn trương điều tra, xử lý dứt điểm các vụ vi phạm nghiêm trọng liên quan đến xâm phạm vùng biển nước ngoài đã xác định được thuyền viên bị nước ngoài bắt giữ và trả về hoặc do lực lượng trong nước phát hiện, chuyển hồ sơ xử lý từ năm 2024 đến nay. Các vi phạm khác như mất kết nối thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS), vượt ranh giới khai thác, khai thác sai vùng, hoạt động khi chưa đủ điều kiện phải được đẩy nhanh tiến độ xử lý. Song song đó là việc cập nhật đầy đủ quyết định xử phạt lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về xử phạt hành chính trong lĩnh vực thủy sản và đối chiếu, thống nhất dữ liệu vi phạm giữa tỉnh với Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Kế hoạch cũng phân công rõ đầu mối thực hiện từng phần việc. Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò tham mưu, đôn đốc, kiểm tra, tổng hợp báo cáo. Bộ đội Biên phòng tỉnh cùng các lực lượng chức năng chịu trách nhiệm kiểm soát xuất, nhập bến, tuần tra, xử lý vi phạm. Sở Văn hóa và Thể thao phụ trách công tác tuyên truyền, còn Sở Nội vụ tham mưu bố trí, nâng cao năng lực cán bộ thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU. Các cơ quan, đơn vị, địa phương được yêu cầu định kỳ báo cáo trước ngày 25 hằng tháng về Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, tổng hợp.

Về lâu dài, đến năm 2030, An Giang sẽ điều tra, đánh giá trữ lượng nguồn lợi thủy sản, xác định tổng sản lượng khai thác bền vững và cơ cấu nghề phù hợp để tham mưu công bố hạn ngạch giấy phép khai thác tại vùng ven bờ, vùng lộng. Theo kế hoạch, nội dung này phải hoàn thành trước tháng 7/2028. Tỉnh cũng sẽ rà soát, tham mưu ban hành kế hoạch hành động thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp, dự án ưu tiên gắn với phát triển khai thác, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản đến năm 2030.

P.V