Sửa Luật Bảo hiểm xã hội: Không để quyền lợi người tham gia bị ảnh hưởng

Sáng 9/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Bảo vệ quyền lợi người lao động, kiểm soát chặt hoạt động đầu tư quỹ

Góp ý dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) đề nghị bổ sung cơ chế bảo vệ quyền lợi người lao động trong trường hợp doanh nghiệp đã khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội nhưng không nộp hoặc chậm nộp số tiền này.

Theo đại biểu, người lao động không có lỗi nhưng có thể bị gián đoạn quá trình đóng, không đủ điều kiện giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản hoặc phải chờ đợi để được hưởng lương hưu. Vì vậy, cần có cơ chế ghi nhận, bảo vệ quyền lợi đối với thời gian người lao động thực tế làm việc và đã bị khấu trừ tiền lương để đóng bảo hiểm xã hội; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc truy đóng, khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại.

Về mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động trên nền tảng số, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) ủng hộ chủ trương mở rộng diện bao phủ, nhất là đối với lao động phi chính thức, người giao hàng, lái xe công nghệ. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần làm rõ nghĩa vụ đóng, căn cứ tính mức đóng, trách nhiệm của nền tảng số và cơ chế bảo vệ người lao động.

Đối với những người làm việc theo chuyến, theo đơn hàng hoặc trên nhiều nền tảng cùng lúc, việc xác định thu nhập làm căn cứ đóng và phân chia trách nhiệm giữa các bên không đơn giản. Đại biểu đề nghị đánh giá tác động đối với từng nhóm lao động, xem xét lộ trình thực hiện từ năm 2028 đối với nhóm lao động trên nền tảng số nếu chưa đủ điều kiện triển khai ngay.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là hiệu quả và mức độ an toàn trong đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội. Theo hồ sơ thẩm tra, đến ngày 30/4/2026, số dư quỹ đầu tư bảo hiểm xã hội vượt 1,5 triệu tỷ đồng; lãi suất đầu tư bình quân năm 2025 đạt 3,72%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,31%.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị bổ sung nguyên tắc đánh giá hiệu quả từng hình thức đầu tư hằng năm, công khai minh bạch để Hội đồng quản lý quỹ xem xét, quyết định. Đại biểu cũng lưu ý việc tập trung nguồn vốn quá lớn vào một hình thức đầu tư hoặc một ngân hàng có thể phát sinh rủi ro, ảnh hưởng đến khả năng thu hồi vốn và chi trả của quỹ.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) đề nghị quy định rõ trách nhiệm của Hội đồng quản lý Quỹ bảo hiểm xã hội và cơ quan bảo hiểm xã hội trong quyết định, tổ chức thực hiện, giám sát danh mục đầu tư; định kỳ công khai cơ cấu đầu tư, lãi suất, chi phí quản lý và mức độ rủi ro.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) đề nghị quy định giới hạn tỷ trọng vốn đầu tư theo từng tổ chức, loại tài sản; thiết lập cơ chế giám sát, cảnh báo và xử lý kịp thời các khoản đầu tư có nguy cơ suy giảm giá trị, mất thanh khoản hoặc không thu hồi được vốn.

Ở góc độ quy trình thẩm định, đại biểu Phạm Hùng Thắng (Đoàn Ninh Bình) đề nghị làm rõ phạm vi, thời hạn thẩm định phương án đầu tư của Bộ Tài chính, tránh để việc thẩm định trở thành khâu chờ, làm chậm quyết định đầu tư. Đại biểu cũng đề nghị xác định rõ ý kiến thẩm định không thay thế thẩm quyền quyết định của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội.

Bảo đảm công bằng trong hưởng lương hưu, thuận lợi khi tiếp cận chính sách

Liên quan quy định mức lương hưu hằng tháng thấp nhất bằng mức tham chiếu đối với một số nhóm người có từ đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, đại biểu Phạm Hùng Thắng (Đoàn Ninh Bình) đề nghị làm rõ chính sách này có áp dụng đối với người đã nghỉ hưu trước ngày luật có hiệu lực hay không.

Theo đại biểu, nếu chỉ áp dụng đối với người bắt đầu hưởng lương hưu sau thời điểm luật có hiệu lực thì những người cùng nhóm đối tượng, có cùng thời gian đóng bảo hiểm xã hội có thể được hưởng mức lương hưu khác nhau chỉ vì thời điểm nghỉ hưu khác nhau.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp theo hướng người đã nghỉ hưu trước ngày luật có hiệu lực, nếu thuộc đúng nhóm đối tượng, được điều chỉnh để hưởng mức lương hưu không thấp hơn mức tham chiếu. Việc điều chỉnh chỉ thực hiện từ ngày luật có hiệu lực, đồng thời cần đánh giá tác động đến khả năng cân đối quỹ.

Về cải cách thủ tục hành chính, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) đồng tình với chủ trương cấp sổ bảo hiểm xã hội điện tử nhưng đề nghị vẫn duy trì hình thức chi trả trực tiếp hoặc thông qua tổ chức dịch vụ được ủy quyền đối với người cao tuổi, người khuyết tật, người không có tài khoản ngân hàng hoặc không có điều kiện tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Việc cấp sổ điện tử cũng không được làm mất quyền nhận bản giấy khi người tham gia có nhu cầu chính đáng.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị bổ sung nguyên tắc phối hợp giữa chính quyền địa phương và cơ quan bảo hiểm xã hội trong xây dựng chỉ tiêu, cung cấp, đối chiếu số liệu, theo dõi kết quả và xử lý hành vi chậm đóng, trốn đóng. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm bảo đảm nguồn lực hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách trong phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội.

Trong khi đó, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) đề nghị làm rõ thẩm quyền, cơ chế phối hợp trong hoạt động kiểm tra giữa cơ quan bảo hiểm xã hội với các cơ quan quản lý chuyên ngành, tránh chồng chéo, gây phiền hà cho doanh nghiệp và người dân; đồng thời hoàn thiện cơ chế giải quyết nhanh chóng, minh bạch các kiến nghị, khiếu nại liên quan việc đóng và hưởng bảo hiểm xã hội.

Theo THIÊN LAM (Nhân dân)