Tái cơ cấu nghề cá

Tàu cá neo đậu trên sông Cái Bé. Ảnh: THÙY TRANG

Thời gian qua, hoạt động khai thác thủy sản của tỉnh gặp nhiều khó khăn. Nguồn lao động trực tiếp trên tàu cá ngày càng thiếu hụt. Giá nhiên liệu, nhu yếu phẩm và tiền lương thuyền viên tăng cao, trong khi nguồn lợi thủy sản có xu hướng suy giảm. Những yếu tố này khiến sản lượng khai thác giảm, hiệu quả kinh tế của ngư dân cũng bị ảnh hưởng đáng kể.

Qua rà soát, trong tổng số 10.879 tàu cá hiện có của tỉnh, khoảng 800 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản do hết hạn đăng kiểm, hết hạn giấy phép khai thác hoặc đã công bố nhưng chưa đăng ký. Đây là nhóm tàu tiềm ẩn nguy cơ tái diễn khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), gây khó khăn cho công tác quản lý và ảnh hưởng đến việc triển khai các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách nhằm khắc phục cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với ngành thủy sản Việt Nam.

Đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, các địa phương đã tăng cường giám sát, quản lý vị trí neo đậu và không cho xuất bến khai thác thủy sản. Tuy nhiên, việc tàu cá phải tạm ngừng hoạt động ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống và thu nhập của chủ tàu, thuyền viên.

Theo quy định của Luật Thủy sản 2017, tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên phải lắp đặt và duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình (VMS) nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước về khai thác thủy sản, giám sát hoạt động tàu cá trên biển và phòng, chống khai thác IUU. Hiện, toàn tỉnh có khoảng 3.582 tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp đặt thiết bị VMS và đã thực hiện lắp đặt đạt 100% khi hoạt động trên biển.

Thiết bị VMS là công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý và chủ tàu theo dõi, giám sát hoạt động khai thác thủy sản trên biển, góp phần ngăn chặn hành vi vi phạm các quy định chống khai thác IUU. Việc đảm bảo 100% tàu cá duy trì kết nối VMS được xem là điều kiện tiên quyết trong nỗ lực tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC. Tuy nhiên, trong bối cảnh hoạt động khai thác thủy sản gặp nhiều khó khăn, chi phí nâng cấp hoặc thay thế thiết bị VMS khá lớn, vượt quá khả năng của nhiều ngư dân. Việc chậm nâng cấp thiết bị không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ngư dân mà còn tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật, tác động đến nỗ lực chung của địa phương trong công tác chống khai thác IUU.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Hữu Toàn, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng chính sách chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không còn nhu cầu hoạt động khai thác thủy sản, sở tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh xây dựng đề án chuyển đổi nghề cho ngư dân có tàu cá bị cắt giảm hoặc chuyển đổi nghề phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương; dự thảo nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh. Dự kiến, khi chính sách được thông qua, tổ chức, cá nhân có tàu cá phải ngừng hoạt động do không đủ điều kiện khai thác thủy sản sẽ được hỗ trợ 3 triệu đồng/tháng để ổn định đời sống, trong thời gian không quá 3 tháng kể từ khi tàu cá ngừng hoạt động đến khi đủ điều kiện hoạt động trở lại. Bên cạnh đó, tỉnh sẽ hỗ trợ chủ tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên nâng cấp, thay thế thiết bị giám sát hành trình để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy định. Cụ thể, dự kiến hỗ trợ 50% chi phí nâng cấp thiết bị VMS, tối đa 5 triệu đồng/tàu; đồng thời hỗ trợ 50% chi phí thay thế thiết bị VMS mới, tối đa 11 triệu đồng/tàu.

Những chính sách này được kỳ vọng sẽ giúp ngư dân giảm bớt khó khăn, ổn định sinh kế, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong hoạt động khai thác thủy sản. Qua đó, góp phần xây dựng nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm và cùng cả nước nỗ lực sớm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC đối với ngành thủy sản Việt Nam.

THÙY TRANG