Tạo sinh kế bền vững cho ngư dân

Ngư dân đặc khu Kiên Hải chuyển đổi từ khai thác thủy sản sang nuôi cá lồng bè. Ảnh: THÙY TRANG

Cơ cấu lại nghề khai thác

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có gần 9.800 tàu cá, trong đó hơn 9.200 tàu hoạt động khai thác thủy sản. Những năm gần đây, nguồn lợi thủy sản trên các vùng biển có xu hướng suy giảm do áp lực khai thác kéo dài, trong khi cơ cấu nghề khai thác chưa thật sự hợp lý. Số lượng tàu khai thác ven bờ vẫn chiếm tỷ lệ cao, một số nghề khai thác tác động lớn đến nguồn lợi và môi trường sinh thái biển.

Trước thực tế đó, Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành kế hoạch chuyển đổi nghề khai thác thủy sản trên địa bàn tỉnh nhằm từng bước giảm áp lực khai thác, cân bằng cường lực khai thác phù hợp với khả năng phục hồi nguồn lợi thủy sản, đồng thời, nâng cao hiệu quả sản xuất và ổn định sinh kế cho cộng đồng ngư dân.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, tỉnh sẽ chuyển đổi ít nhất 114 tàu cá hoạt động nghề lưới kéo vùng lộng sang các ngành, nghề ngoài lĩnh vực khai thác thủy sản. Đồng thời, chuyển đổi ít nhất 424 tàu cá đang hoạt động trong các nghề ảnh hưởng lớn đến nguồn lợi và môi trường sinh thái sang các nghề khai thác thân thiện hơn với môi trường, phù hợp với trữ lượng nguồn lợi thủy sản.

Cùng với đó, khoảng 3.364 ngư dân bị ảnh hưởng bởi quá trình chuyển đổi và cắt giảm tàu cá sẽ được đào tạo, tập huấn để chuyển sang nghề mới. Tỉnh cũng sẽ tiến hành rà soát, đánh giá thực trạng nghề khai thác, điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu chuyển đổi của từng nhóm đối tượng để xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp.

Ông Lê Hữu Toàn - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc chuyển đổi nghề khai thác thủy sản là yêu cầu tất yếu nhằm thực hiện mục tiêu phát triển nghề cá bền vững, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và đáp ứng các yêu cầu quản lý nghề cá trong tình hình mới. Quá trình chuyển đổi sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ nguồn lợi thủy sản với yêu cầu ổn định sản xuất, đời sống của ngư dân. Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp các địa phương khảo sát nhu cầu thực tế để xây dựng chính sách hỗ trợ sát với điều kiện của từng nhóm đối tượng.

Mở hướng sinh kế bền vững cho ngư dân

Theo ông Lê Hữu Toàn, bên cạnh việc tập trung giảm số lượng tàu cá và chuyển đổi nghề khai thác, tỉnh còn chú trọng xây dựng các giải pháp tạo sinh kế bền vững cho người dân sau chuyển đổi. Các ngành, nghề được định hướng phát triển gồm nuôi trồng thủy sản, chế biến thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm biển, câu cá giải trí và các loại hình dịch vụ khác phù hợp với điều kiện địa phương. Công tác đào tạo nghề, tập huấn kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp và tạo việc làm cho ngư dân cũng sẽ được triển khai đồng bộ.

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ xây dựng đề án chuyển đổi nghề cho ngư dân có tàu cá bị cắt giảm hoặc thuộc diện chuyển đổi nghề; đồng thời, nghiên cứu ban hành các chính sách hỗ trợ đối với hộ gia đình, cá nhân có tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản. Các chính sách hỗ trợ kinh phí mua sắm, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình tàu cá cũng được xem xét triển khai nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nghề cá hiện đại.

Là ngư dân có hơn 20 năm gắn bó với nghề biển tại phường Rạch Giá, ông Nguyễn Văn Hùng cho biết sản lượng khai thác hiện nay giảm đáng kể so với trước đây, trong khi chi phí mỗi chuyến biển ngày càng tăng. “Việc chuyển đổi nghề là cần thiết để bảo vệ nguồn lợi thủy sản lâu dài. Điều bà con ngư dân mong muốn là được hỗ trợ vốn vay ưu đãi, hướng dẫn kỹ thuật và có mô hình sản xuất phù hợp để yên tâm chuyển đổi. Nếu nghề mới mang lại thu nhập ổn định thì ngư dân sẽ đồng thuận chuyển đổi”, ông Hùng chia sẻ.

Gia đình ông Nguyễn Hoàng Việt, ngụ xã Hòn Đất có 3 thế hệ làm nghề khai thác hải sản ven bờ, nhưng thu nhập vẫn bấp bênh. Bản thân ông Việt tuổi cao, không còn đủ sức đi biển. Cũng như nhiều ngư dân, ông Việt mong mỏi chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề sẽ được triển khai sớm. “Tôi chỉ mong được hỗ trợ ít vốn lên bờ tìm nghề khác phù hợp hơn, các con có việc làm và thu nhập ổn định hơn”, ông Việt cho biết.

Khi các chính sách hỗ trợ được thực hiện đồng bộ, ngư dân sẽ có thêm cơ hội tiếp cận sinh kế mới, nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống, góp phần phát triển kinh tế biển của tỉnh. Đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực khai thác, hạn chế các hoạt động khai thác bất hợp pháp, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, cùng cả nước thực hiện mục tiêu gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với thủy sản Việt Nam.

THÙY TRANG