Chuyên gia khuyến cáo không nên uống quá nhiều cà phê trong ngày - Ảnh minh họa: HÀ THANH
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam), đây không phải là trường hợp cá biệt mà là lời cảnh báo về việc lạm dụng cà phê liều cao, từ một thức uống quen thuộc trở thành yếu tố nguy cơ tim mạch nguy hiểm.
"Con dao hai lưỡi" với hệ tim mạch
Theo bác sĩ Hoàng, cà phê có thể mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu sử dụng hợp lý. Ở người khỏe mạnh, việc uống khoảng 2 - 3 ly mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ, suy tim nhẹ và một số biến cố tim mạch.
Tuy nhiên, khi vượt quá ngưỡng an toàn, đặc biệt ở mức 10 ly mỗi ngày, cà phê không còn đơn thuần là "chất chống buồn ngủ". Nguyên nhân chính đến từ caffeine, đây vốn là chất kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp tạm thời và gia tăng nhu cầu oxy của cơ tim.
Ở người đã có nền xơ vữa động mạch, những thay đổi này có thể kích hoạt cơn đau thắt ngực hoặc dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.
Theo khuyến cáo của các chuyên gia, tổng lượng caffeine an toàn không nên vượt quá 400mg mỗi ngày ở người trưởng thành khỏe mạnh và cần giảm xuống dưới 200mg/ngày đối với người có bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp.
Nguy cơ từ cà phê phin và thói quen phổ biến
Tại Việt Nam, nhiều người dùng có thói quen sử dụng cà phê pha phin, loại có hàm lượng caffeine cao, thường đạt 100 - 150mg mỗi ly.
"Như vậy, uống 10 ly/ngày đồng nghĩa với việc nạp tới 1.000 - 1.500mg caffeine, cao gấp nhiều lần mức an toàn", bác sĩ Hoàng ước tính.
Không chỉ vậy, cà phê phin không lọc còn chứa các hợp chất dầu như cafestol và kahweol (nhóm diterpene). Những chất này làm tăng cholesterol xấu (LDL), góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.
Vì vậy, việc duy trì thói quen uống nhiều cà phê dạng này trong thời gian dài có thể làm tăng đáng kể cholesterol máu, tạo nền tảng cho các biến cố tim mạch.
Trong trường hợp bệnh nhân 53 tuổi, nguy cơ không đến từ một yếu tố đơn lẻ mà là sự cộng hưởng của nhiều thói quen có hại cho sức khỏe khác.
Đặc biệt, việc hút 10 - 12 điếu thuốc mỗi ngày khiến nicotine liên tục kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, huyết áp và độ cứng của mạch máu.
Khi kết hợp với caffeine liều cao, tác động này không chỉ cộng dồn mà còn khuếch đại, làm tăng áp lực lên thành mạch và nhu cầu oxy của cơ tim.
Cùng với đó, việc làm việc khuya và uống cà phê suốt cả ngày làm rối loạn nhịp sinh học. Bình thường, huyết áp sẽ giảm về đêm để tim mạch được nghỉ ngơi, nhưng caffeine lại cản trở quá trình này, khiến huyết áp duy trì ở mức cao kéo dài.
Ngoài ra, caffeine còn ức chế melatonin - hormone điều hòa giấc ngủ và bảo vệ tim mạch, đồng thời duy trì nồng độ cortisol cao vào ban đêm, làm tăng viêm và stress oxy hóa trong cơ thể.
Việt Nam có nhiều loại cà phê ngon, nhưng nên dùng điều độ để đảm bảo sức khỏe
Cơ chế nào dẫn đến nhồi máu cơ tim?
Theo bác sĩ Hoàng, có hai cơ chế chính khiến cà phê liều cao có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Thứ nhất, caffeine làm tăng huyết áp và nhịp tim, tạo áp lực lớn lên thành mạch. Tại các mảng xơ vữa vốn đã yếu, lực này có thể gây nứt vỡ, kích hoạt hình thành cục máu đông và gây tắc động mạch vành.
Thứ hai, caffeine có thể gây co thắt động mạch vành, đặc biệt ở những người đã có hẹp mạch. Sự co thắt này có thể làm gián đoạn dòng máu nuôi tim, dẫn đến nhồi máu ngay cả khi mảng xơ vữa chưa vỡ hoàn toàn.
Một yếu tố khác là cơ địa chuyển hóa caffeine. Khoảng 50 - 60% dân số thuộc nhóm "chuyển hóa chậm", khiến caffeine tồn tại lâu trong máu. Ở những người này, chỉ cần uống 2 - 3 ly cà phê mỗi ngày cũng có thể làm tăng nguy cơ tim mạch; nếu lên tới 10 ly, nguy cơ gần như ở mức cao liên tục.
Bác sĩ Hoàng khuyến cáo không dùng vượt quá 400mg caffeine/ngày (khoảng 4 - 6 ly cà phê), và dưới 200mg/ngày nếu có bệnh tim mạch. Ưu tiên cà phê pha qua màng lọc giấy, hạn chế cà phê phin để giảm các chất làm tăng cholesterol. Nên uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh uống sau 16 - 17h.
Không kết hợp cà phê liều cao với hút thuốc, rượu bia hoặc làm việc khuya kéo dài. Khi xuất hiện các dấu hiệu như tim đập nhanh, hồi hộp, đau ngực, khó thở sau khi uống cà phê, cần ngừng sử dụng và đi khám sớm.
"Cà phê không phải là "kẻ thù" của sức khỏe. Nhưng khi bị lạm dụng và đi kèm lối sống thiếu lành mạnh, thức uống quen thuộc này có thể trở thành yếu tố kích hoạt những biến cố tim mạch nguy hiểm", bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Đọc nhiều
