Bửu Hương tự, nơi lưu dấu anh hùng đất Láng Linh

Trần Văn Thành sinh ở làng Bình Thạnh Đông (nay là xã Bình Thạnh Đông, tỉnh An Giang), tham gia quân đội dưới triều vua Tự Đức, lập nhiều công trạng nên được thăng đến chức Chánh Quản cơ.

Trần Văn Thành còn là đại đệ tử của Phật Thầy Tây An (Đoàn Minh Huyên), người sáng lập tôn giáo Bửu Sơn Kỳ Hương. Từ năm 1851, ông cùng tín đồ Bửu Sơn Kỳ Hương khai hoang vùng Láng Linh - Bảy Thưa (xã Thạnh Mỹ Tây và lân cận), lập trại ruộng Bửu Hương các là nơi tín đồ vừa canh tác vừa tu hành.

Tượng đài Quản cơ Trần Văn Thành.

Năm 1867, Pháp xâm lược ba tỉnh Tây Nam Kỳ, Trần Văn Thành tổ chức lực lượng nghĩa binh Gia Nghị và xây dựng mật khu kháng chiến lâu dài trên vùng đất Láng Linh và rừng Bảy Thưa (khu vực phía tây nam các xã Thạnh Mỹ Tây, Châu Phú, Bình Mỹ). Năm 1868, ông tham gia hỗ trợ cuộc khởi nghĩa Nguyễn Trung Trực, lập phòng tuyến ngăn cản tàu chiến Pháp phản công sau khi đồn Kiên Giang bị triệt hạ.

Với tinh thần quả cảm, trong 7 năm (1867 - 1873), nghĩa binh đã đánh phá nhiều đồn bốt, làm tổn thất lực lượng của giặc. Theo báo cáo của Pháp, ở thời điểm năm 1870, nghĩa binh của Trần Văn Thành có khoảng 1.200 người. Giữa tháng 3/1873, Pháp tấn công lớn vào căn cứ. Do tương quan lực lượng chênh lệch, cuộc khởi nghĩa cuối cùng bị đàn áp.

Sau đó, ông Trần Văn Nhu (con trưởng Trần Văn Thành) phải bôn ba nhiều nơi để trốn tránh sự truy lùng của Pháp. Sau hơn 20 năm, ông trở về trại ruộng Bửu Hương các sinh sống. Đến năm 1897, bà Nguyễn Thị Thạnh (vợ Trần Văn Thành) và ông Trần Văn Nhu xây dựng Bửu Hương tự, người địa phương gọi là chùa Nhà Láng. Đây vừa là cơ sở tôn giáo của đạo Bửu Sơn Kỳ Hương, vừa là nơi tưởng niệm Quản cơ Trần Văn Thành và nghĩa binh Gia Nghị.

Song chính quyền Pháp đã phát hiện và tỏ ra lo ngại trước khả năng phục hoạt phong trào chống lại nhà cầm quyền. Ngày 21 và 22/2/1913 (âm lịch), ông Trần Văn Nhu và người dân tổ chức lễ tưởng niệm 40 năm Quản cơ Trần Văn Thành và nghĩa binh Gia Nghị bị đàn áp, quân Pháp đã bao vây, bắt trên 80 người và đốt phá chùa.

Đến năm 1938, ông Nguyễn Văn Tịnh - đệ tử của ông Trần Văn Nhu đứng ra vận động người dân xây dựng lại ngôi chùa trên nền cũ, mái lợp ngói, tường xây gạch. Năm 1947, lực lượng cách mạng từ Bửu Hương tự tiến đánh đồn Long Châu của Pháp cách đó khoảng 200 mét. Để trả thù, năm 1948, Pháp đốt chùa một lần nữa. Năm 1952, người dân đã chung sức xây dựng lại Bửu Hương tự lần thứ ba, quy mô kiên cố hơn, tồn tại đến ngày nay.

Bửu Hương tự.

Ngày nay, Bửu Hương tự tọa lạc trong khuôn viên rộng rãi, xung quanh có nhiều cổ thụ sum suê. Công trình mang phong cách kiến trúc đình, miếu cổ truyền của Nam Bộ, kết cấu dạng chữ “tam”, nóc cổ lầu, mái hai cấp, lợp ngói đại tiểu, cột gỗ căm xe và bê tông, tường xây gạch, nền lát gạch bông.

Bước vào chánh điện, phía trước có bàn thờ Phật Thầy Tây An (Đoàn Minh Huyên), phía sau là bàn thờ ông bà Quản cơ Trần Văn Thành và Nguyễn Thị Thạnh, xung quanh có các bàn thờ ông Trần Văn Nhu, ông Trần Văn Chái (con thứ tư của Trần Văn Thành đã tuẫn tiết sau khi bị giặc bắt) và các tiền nhân có công lao trong cuộc khởi nghĩa, các tín đồ Bửu Sơn Kỳ Hương vị quốc vong thân… Nhìn chung, các hương án, hoành phi, liễn đối được chạm khắc tinh xảo, sơn son thếp vàng.

Về lễ hội, hằng năm nơi đây tổ chức lễ kỷ niệm Quản cơ Trần Văn Thành và nghĩa binh Gia Nghị vào các ngày 20, 21, 22 tháng 2 (dân gian gọi là lễ Vía Đức Cố Quản), lễ giỗ bà Quản cơ Nguyễn Thị Thạnh vào ngày 5 tháng 5 (âm lịch). Trong đó, lễ Vía Đức Cố Quản là lễ hội có quy mô lớn nhất ở khu vực huyện Châu Phú cũ, thu hút hàng vạn lượt khách hành hương. Nội dung lễ hội ngày càng phong phú, vừa ôn lại lịch sử và tri ân công lao Quản cơ Trần Văn Thành và nghĩa binh Gia Nghị, vừa tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần của người dân.

Có thể khẳng định Bửu Hương tự là biểu tượng hào hùng trong lịch sử xây dựng và bảo vệ vùng đất An Giang. Nơi đây không chỉ gắn liền với quá trình khai hoang lập làng trên vùng đất mới mà còn là chứng tích cho cuộc khởi nghĩa chống Pháp oanh liệt. Ngày nay, các thế hệ người dân An Giang đang tiếp tục gìn giữ và lan tỏa những giá trị nổi bật từ di tích này nói riêng và truyền thống bất khuất của nghĩa binh Gia Nghị nói chung.

TÂY XUYÊN