Cầu nối đưa sản vật biển vươn xa

Một điểm thu mua tôm, cua ở xã Đông Thái. Ảnh: BẢO TRÂN

Hơn 6 giờ sáng, quán cà phê ven quốc lộ ở xã Đông Thái đã nhộn nhịp người ra vào. Những chiếc xe máy chở đầy giỏ cua nối nhau dừng lại. Người đưa cua lên bàn cân, người xem giá, người tất bật phân loại hàng. Tiếng cua khua càng lộp cộp hòa cùng tiếng cười nói của những người đã quen mặt qua nhiều mùa con nước. Ông Huỳnh Văn Thà (50 tuổi) làm nghề thu mua tôm, cua ngụ xã Đông Thái chăm chú kiểm tra từng con cua. Lấy một con ra khỏi giỏ, ông lật ngửa, dùng ngón tay ấn nhẹ vào phần yếm rồi gật đầu: “Cua này chắc thịt”. Đến con khác, ông đưa lên ngang mắt, xoay một vòng rồi bật chiếc đèn pin nhỏ rọi sát phần mai. Chỉ vài giây quan sát, ông đặt sang một bên nói: “Con này mới lột, thịt chưa đầy”.

Với người ngoài, những con cua gần như chẳng khác nhau, nhưng người làm nghề thu mua lâu năm chỉ cần quan sát vài giây là gần như biết con nào chắc thịt, con nào nhiều gạch. Ông Thà nói: “Trong buổi sáng tôi xem qua hàng trăm con cua. Nhìn lầm một mẻ là lỗ một ngày công”.

Hơn 20 năm gắn bó với nghề thu mua tôm, cua, ông Thà chứng kiến nhiều sự đổi thay của nghề nơi vùng ven biển. “Ngày trước muốn mua cua phải đi đường sông. Sáng sớm tôi chạy vỏ lãi ra các vuông, nhà nào vừa kéo lú, bắt được cua thì ghé cân. Có khi đi cả buổi mới gom đủ một chuyến hàng”, ông Thà kể. Khi ấy, người làm nghề còn ít, người nuôi chủ yếu bán cho thương lái quen, giữ mối bằng sự gắn bó và uy tín. Nay đường sá thuận tiện, việc đi lại dễ dàng hơn kéo theo sự cạnh tranh ngày càng lớn. Dọc các xã ven biển, không khó để bắt gặp những điểm thu mua tôm, cua mọc lên. Người nuôi có nhiều lựa chọn hơn, còn người làm nghề thu mua tôm, cua phải giữ khách bằng giá cả, sự nhanh nhạy, chữ tín và kinh nghiệm.

Ở xã Tây Yên, khoảng sân trước nhà anh Lê Thế Khanh (26 tuổi) cũng nhộn nhịp không kém. Chiếc cân vừa dừng kim, anh đã nhanh tay phân loại cua, cột càng, ghi số ký rồi bấm điện thoại xác nhận đơn hàng, trả lời tin nhắn khách hàng qua Zalo. Người bán chưa kịp uống hết ly cà phê, tiền đã được chuyển khoản. 4 năm trước, sau thời gian làm thuê ở nhiều nơi, anh Khanh quyết định trở về quê nối nghề gia đình. “Đi làm xa, thu nhập không ổn định. Trong khi quê mình có sẵn nguồn tôm, cua, nhu cầu thị trường lớn nên tôi chọn quay về lập nghiệp”, anh Khanh cho biết.

Nếu thế hệ đi trước giữ nghề thu mua bằng kinh nghiệm và những mối quen thì anh Khanh chọn cách thích nghi bằng công nghệ. Ngoài thu mua trực tiếp, anh chụp ảnh sản phẩm, cập nhật giá trên mạng xã hội, kết nối với các chợ đầu mối và mở rộng đầu ra từ cua sống đến các sản phẩm chế biến. “Giờ ai cũng bán online, tôi không thay đổi thì khó cạnh tranh. Buổi chiều tôi còn bán cua luột, cua hấp sẵn”, anh Khanh nói.

Thế nhưng, phía sau sự nhanh nhạy ấy vẫn là những áp lực không đổi của nghề. Mỗi buổi sáng, người thu mua tôm, cua phải xoay vòng hàng chục triệu đồng tiền vốn. Tiền buổi sáng thanh toán cho người nuôi thì đến cuối buổi hoặc sau khi giao hàng mới thu hồi được. Chỉ cần giá thị trường giảm, cua chết hoặc đầu ra chậm, phần thiệt hại người thu mua phải chịu. “Nghề này cực nhưng cũng có cái vui. Khi bà con trúng mùa, được giá thì mình cũng vui theo, vì người nuôi có lợi thì mình mới có hàng để bán. Những ngày thuận lợi tôi kiếm được vài triệu đồng”, anh Khanh thông tin.

Theo anh Khanh, làm nghề thu mua tôm, cua muốn đi đường dài không thể chỉ nhìn vào lợi nhuận trước mắt. Người thu mua phải bảo đảm chất lượng khi đưa sản phẩm ra thị trường, có lúc chấp nhận giảm lãi, thậm chí chịu lỗ để giữ uy tín. “Nghề nào cũng có người này, người kia. Làm lâu dài thì phải giữ chữ tín, cân đúng, mua bán sòng phẳng thì khách hàng mới tin tưởng. Khi mình giữ được niềm tin, khách hàng sẽ gắn bó lâu dài, sản phẩm có cơ hội đi xa hơn”, anh Khanh nói.

Gần trưa, cua được đóng thùng theo những chuyến xe rời vùng ven biển đến tay khách hàng, các chợ đầu mối ở Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh, thành phố khác. Những người thu mua tôm, cua không trực tiếp tạo ra sản phẩm, nhưng là mắt xích nối liền người nuôi tôm, cua với thị trường.

BẢO TRÂN