Giá vàng lao dốc, tiết kiệm hưởng lợi

Đà lao dốc liên tục của vàng khiến nhiều người tranh nhau mua vàng vào đầu tháng 3 đến nay đã lỗ nặng. Từ mức đỉnh sát 191 triệu đồng/lượng vừa lập được vào đầu tháng, đến nay nếu bán ra chỉ được 163 triệu đồng, đồng nghĩa người mua bị lỗ đến 28 triệu đồng/lượng, tương ứng giảm hơn 17%. Nếu so với giá thấp nhất trong ngày thì người mua đầu tháng đến nay đã lỗ gần 32 triệu đồng/lượng, tương ứng lỗ 20%.

Giá vàng thế giới giảm mạnh gần 400 USD, xuống 4.097 USD/ounce vào đầu giờ chiều 23.3, tương đương mất hơn 8,3% trong ngày. Đây là mức mất giá trong ngày cao nhất từ trước đến nay của vàng. Tuy nhiên sau đó, giá kim loại quý phục hồi lên 4.260 USD/ounce và ghi nhận mức giảm 230 USD sau một ngày. Tính từ đầu tháng 3 đến nay, giá vàng thế giới đã giảm hơn 26%. Việc giá vàng lao dốc sau khi chiến sự tại Trung Đông bùng nổ được xem là hiện tượng lạ và trái ngược hoàn toàn với dự báo cũng như kỳ vọng tăng giá vì vàng thường được xem là tài sản trú ẩn an toàn.

Chuyên gia tài chính Trần Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Viễn Đông, nhận định: chỉ trong vòng chưa tới một tháng nhưng giá vàng thế giới giảm lên đến 26% - là mức giảm kỷ lục từ trước đến nay. Trong khi đó, giá trong nước chỉ giảm khoảng 15%. Nguyên nhân là USD tăng cao nên phần nào hãm tốc độ giảm của giá vàng trong nước. Bên cạnh đó, giá vàng trong nước chưa thật sự liên thông với thế giới nên chênh lệch với quốc tế vẫn ở mức cao. Trên thế giới, USD liên tục tăng cao còn các thị trường tài chính khác như chứng khoán, tiền số đều lao dốc khiến vàng giảm theo. "Dòng tiền trên thế giới đang rút khỏi vàng, chứng khoán, tiền số… và dồn vào mua trái phiếu chính phủ tại nhiều nơi. Điều này đã thúc đẩy không những USD tăng giá mà lợi suất trái phiếu nhiều nơi cũng tăng cao", ông Trần Thanh Hải cho hay.

Ở một góc nhìn khác, chuyên gia vàng Dương Anh Vũ cho rằng trước thời điểm xung đột leo thang tại Trung Đông, giá vàng đã tăng khá nhiều, chỉ riêng tháng 1 đã tăng 1.100 USD/ounce, tương đương 20%. Sau đợt điều chỉnh mấy tuần đầu tháng 2, giá vàng đã tăng trở lại mức cao ở 5.400 USD/ounce được vài ngày rồi giảm mạnh. Khi xung đột tại Trung Đông bùng phát và căng thẳng cho đến nay, giá vàng lại không vượt qua được ngưỡng kháng cự quan trọng bởi yếu tố căng thẳng địa chính trị đã được phản ánh vào giá trước đó, dẫn đến lực bán chốt lời diễn ra mạnh.

Ngoài ra, sự tăng giá của USD cũng tác động đáng kể đến vàng. Trong nhiều giai đoạn bất ổn toàn cầu, dòng vốn quốc tế thường tìm đến các tài sản an toàn tại Mỹ, khiến USD tăng giá. Vàng được định giá bằng USD nên sự mạnh lên của đồng bạc xanh có thể gây áp lực khiến giá vàng suy yếu hoặc đi ngang. Thêm vào đó, nhu cầu thanh khoản của nhà đầu tư trên thị trường cũng khiến vàng là kênh được lựa chọn. "Trong các cú sốc tài chính lớn, khi thị trường chứng khoán hoặc các tài sản rủi ro lao dốc, nhà đầu tư có thể bán vàng để bù đắp thua lỗ hoặc tăng lượng tiền mặt. Điều này khiến giá vàng giảm trong ngắn hạn, dù bối cảnh chung vẫn là khủng hoảng", ông Vũ nhận định.

Theo ông Dương Anh Vũ, lịch sử thị trường vàng cũng từng xảy ra những giai đoạn căng thẳng địa chính trị nhưng giá đi xuống. Đó là khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát vào tháng 2.2022, giá vàng tăng từ 1.800 USD/ounce lên 2.080 USD/ounce. Thế nhưng đà tăng này chỉ kéo dài 2 tháng. Sau đó, giá vàng giảm liên tiếp 7 tháng, về 1.680 USD/ounce. Bởi vậy, xét trong dài hạn, giá vàng chịu ảnh hưởng mạnh hơn từ các yếu tố kinh tế vĩ mô như lãi suất, lạm phát và chính sách tiền tệ, đặc biệt là quyết định của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). "Chiến tranh chỉ là một trong nhiều biến số tác động đến thị trường vàng, chứ không phải yếu tố quyết định duy nhất. Sự biến động của vàng hiện nay rất khó dự đoán, trường hợp xuyên thủng mức giá 4.000 USD/ounce thì không nên mua. Vàng biến động bất thường nên mua vào khá rủi ro", ông Vũ cảnh báo.

Lãi suất tiết kiệm tăng cao, lên 9%/năm

Ngược với vàng, kể từ đầu tháng 3 đến nay, các ngân hàng (NH) liên tục điều chỉnh tăng lãi suất (LS) tiết kiệm. Cuối tuần trước, Cake by VPBank tăng LS tiết kiệm ở các kỳ hạn thêm 0,4%/năm, lên 7,7%/năm ở kỳ hạn 6 - 9 tháng, kỳ hạn 10 - 12 tháng lên 7,9%/năm, từ 13 - 36 tháng cũng lên 7,9%/năm. Ngoài ra, NH số này còn cộng thêm LS 1,1% cho khách hàng lần đầu sử dụng sản phẩm tiền gửi có kỳ hạn, áp dụng với các khoản gửi từ 6 tháng trở lên và không tất toán trước hạn. Như vậy, mức LS của NH này lên 9%/năm.

Một số NH còn áp dụng lãi suất 9%/năm như PVcombank, MSB nhưng với điều kiện số tiền gửi phải từ 500 tỉ đến 2.000 tỉ đồng. Cũng trong cuối tuần qua, NH TMCP Quốc Dân (NCB) tăng lãi suất lên 8,1 - 8,4%/năm ở kỳ hạn từ 6 tháng trở lên tùy theo số tiền gửi. Đáng chú ý, nếu như đầu tháng 3, LS kỳ hạn 6 tháng ở mức 8%/năm khá hiếm thì nay đã xuất hiện tại nhiều NH, thu hút được nhiều người gửi tiền.

Hôm qua, ông Nguyễn Đông (TP.HCM) đã quyết định đi gửi tiết kiệm với LS 8,65% cho kỳ hạn 13 tháng thay vì mua vàng sau khi nhận được khoản tiền hơn 100 triệu đồng. Ông Đông cho hay trước đó có nghĩ đến mua vàng nhưng với đà lao dốc quá nhanh hiện nay thì chưa biết khi nào dừng lại, thêm vào đó chênh lệch giữa giá mua và bán vàng lên 3 triệu đồng/lượng, mua vào là lỗ ngay nên ông chùn tay. Tương tự, chị Thanh Ngọc (P.Tân Hưng, TP.HCM) cho biết đã cắt lỗ bớt chứng khoán trong tuần qua và gộp chung với sổ tiết kiệm đến kỳ đáo hạn để gửi hết vào ngân hàng với kỳ hạn 6 tháng có LS 8,2%/năm. Đây là mức lãi suất mà theo chị là quá tốt vì các kênh đầu tư khác đang biến động mạnh nên quá rủi ro.

Các NH hiện nay tăng LS tiết kiệm lên cao nhằm huy động vốn đáp ứng nhu cầu cho vay ra nền kinh tế, phục vụ tăng trưởng. Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh khu vực 2 (TP.HCM và tỉnh Đồng Nai), tiền gửi tiết kiệm dân cư tăng 2,63% tính đến cuối tháng 2, chiếm tỷ trọng 40% trong tổng vốn huy động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn. Tổng huy động vốn của các NH trên địa bàn đạt 5,731 triệu tỉ đồng. Đến cuối tháng 2, tổng dư nợ tín dụng của các tổ chức tín dụng trên địa bàn TP.HCM và tỉnh Đồng Nai đạt 5,853 triệu tỉ đồng, tăng 0,8% so với cuối năm 2025. Ngoài các yếu tố chính sách, LS, chất lượng sản phẩm dịch vụ tiền gửi… thì hiệu quả tín dụng, chất lượng tín dụng và kiểm soát tốt nợ xấu cũng là yếu tố quan trọng trong quá trình khai thác và sử dụng vốn của các NH. Khi vốn tín dụng phát huy hiệu quả, luân chuyển vốn trong nền kinh tế tốt sẽ tác động tích cực đến hoạt động huy động vốn của các NH, đến lãi suất và quá trình mở rộng và tăng trưởng

Ngân hàng hút vốn, phục vụ nền kinh tế

Với LS tiết kiệm khoảng 7 - 8,5%/năm trong khi lạm phát VN theo mục tiêu khoảng 4,5% thì LS của người gửi tiền vẫn dương khoảng 3 - 4%. Điều này có nghĩa tiền gửi tiết kiệm vừa là kênh an toàn vừa vẫn sinh lời. Đó là lý do gửi tiết kiệm luôn được nhiều người lựa chọn. Các NH gia tăng huy động vốn để đáp ứng nhu cầu cho vay ra nền kinh tế, phục vụ tăng trưởng. NHNN vừa công bố tăng trưởng tín dụng tháng 1.2026 ở mức 1,19%, lên 18,815 triệu tỉ đồng. Chỉ trong tháng đầu năm, các NH đã đưa ra thị trường 218.000 tỉ đồng. Trong khi đó, chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng mà nhà điều hành đưa ra cho năm 2026 vào khoảng 16% so với cuối năm 2025, tức nguồn vốn đưa ra thị trường lên gần 2,8 triệu tỉ đồng.

Theo chuyên gia tài chính, TS Nguyễn Trí Hiếu, giá vàng giảm sâu là một hiện tượng lạ nhưng có thể lý giải là một phần do nhà đầu tư ồ ạt chốt lời, một phần do chiến sự tại Trung Đông đang ở giai đoạn khá chênh vênh. Hai bên Mỹ và Israel cùng Iran vẫn đang thách thức, đe dọa lẫn nhau và nhà đầu tư chưa thấy có gì khác biệt hơn. Trong khi đó, giá dầu tăng cao sẽ khiến lạm phát tại Mỹ cùng nhiều nơi đi lên và có khả năng Fed sẽ không giảm LS, thậm chí có thể còn tăng trở lại nếu giá năng lượng neo cao trong thời gian dài. Khi LS lên cao thì USD tăng giá và đẩy giá kim loại quý đi xuống. Trong bối cảnh vàng lẫn chứng khoán hay một số tài sản rủi ro khác giảm mạnh thì tiết kiệm là kênh hấp dẫn nhất, thu hút được nguồn vốn trong người dân. Điều này giúp thanh khoản các NH gia tăng.

Bởi theo thống kê, trong 2 tháng đầu năm vừa qua, tăng trưởng tín dụng tăng 1,4% trong khi tăng trưởng huy động chỉ 0,4%. Điều này khiến thanh khoản các NH bị "căng" và LS tiết kiệm tăng cao là tất yếu. Tuy nhiên, tiền vào NH rồi sẽ chảy vào hoạt động sản xuất, hỗ trợ kinh tế phát triển. Dòng tiền đưa vào NH cũng góp phần làm giảm nhu cầu găm giữ ngoại tệ, trong đó có USD. Điều này cũng giúp giảm áp lực lên tỷ giá hối đoái trong nước. Dù vậy, ông Hiếu lưu ý nếu cứ neo giữ LS tiết kiệm cao thì LS cho vay cũng lên theo sẽ khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, nhất là các ngành có biên độ lợi nhuận thấp. "Chính sách tiền tệ cần được kiểm soát linh hoạt để vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế nhưng đồng thời kiềm chế lạm phát. Theo tôi thì ở giai đoạn hiện nay có thể ưu tiên kiểm soát lạm phát", TS Hiếu chia sẻ thêm.

Chuyên gia Trần Thanh Hải cũng cho rằng dòng tiền từ người dân gửi vào NH là rất tốt cho nền kinh tế. Đặc biệt khi USD tăng cao, lợi suất trái phiếu nhiều nơi tăng nên nếu LS VND ở mức thấp sẽ tác động đến tỷ giá hối đoái USD/VND. Việc Fed thông báo giữ nguyên LS và cũng đưa ra tín hiệu chỉ có thể giảm 1 lần trong năm nay thay vì giảm 2 lần như dự báo trước đó càng khiến USD tiếp tục tăng. LS VND cao hơn hẳn nên tỷ giá hối đoái USD/VND tại VN vẫn chưa quá "căng". Tuy nhiên về dài hạn thì nếu LS tiết kiệm tăng cũng đẩy LS cho vay lên cao, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, nhất là với những ngành có biên lợi nhuận thấp.