Giữ vuông tôm mùa nắng nóng

Sáng sớm, ông Nguyễn Văn Khánh, ngụ ấp Cán Gáo, xã An Minh tất tả chạy sang tiệm vật tư thủy sản gần nhà để tìm cách cứu vuông tôm. Những ngày nắng gắt vừa qua khiến đàn tôm sú hơn 2 tháng tuổi của ông có dấu hiệu yếu, hao rải rác. “Thấy tôm chết lai rai mà sốt ruột. Nắng quá, nước nóng, tôm dễ bị sốc môi trường”, ông Khánh nói, mắt đỏ ngầu vì nhiều đêm thức trắng canh lấy nước cấp vào vuông. Vuông tôm hơn 1ha của gia đình ông đã “ngốn” khoảng 30 triệu đồng từ lúc cải tạo đến khi thả giống 2 đợt. Tất cả vốn liếng đều dồn vào vụ này. “Nếu đợt này mà tôm “bể” là thiệt hại nặng”, ông Khánh thở dài nói.

Ông Nguyễn Quốc Anh ủ men vi sinh để xử lý nước ao vuông tôm. Ảnh: AN LÂM

Theo kinh nghiệm nhiều năm nuôi tôm, ông mua zeolite kết hợp yucca xử lý nền đáy, bổ sung thêm chế phẩm cải thiện môi trường nước, hy vọng đàn tôm vượt qua giai đoạn khắc nghiệt. Không riêng ông Khánh, nhiều hộ nuôi trong vùng cũng đang “chạy nước rút” để giữ vuông. Thế nhưng, khi chi phí vật tư, nhiên liệu liên tục tăng, trong khi thời tiết diễn biến bất thường, gánh nặng càng đè lên vai người nuôi.

Đứng trên bờ vuông rộng 2ha, ông Danh Tươi, ngụ ấp Xẻo Đước 3, xã An Biên không giấu được vẻ bồn chồn khi nhìn mặt nước lặng, nắng chiếu thẳng xuống đáy. Vụ này, ông thả tôm sú đã hơn 1 tháng tuổi - giai đoạn rất cần môi trường ổn định. “Trời nắng kiểu này, nước nóng nhanh lắm, không giữ được là tôm yếu liền. Tiền bơm nước, men vi sinh, khoáng tăng thấy rõ. Nhưng không làm gì thì nguy cơ mất trắng”, ông Tươi chia sẻ.

Để ứng phó, ông Tươi chủ động bơm thêm nước, duy trì mực nước trên mặt trảng khoảng 6 - 8 tấc. Đồng thời, sử dụng phân DAP gây màu nước, tạo lớp “áo che” tự nhiên hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp xuống đáy. Ông cũng định kỳ xử lý đáy bằng chế phẩm vi sinh nhằm ổn định nền đáy, hạn chế phát sinh khí độc như NH3, H2S.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quốc Anh, người nuôi tôm vụ đầu ở ấp Xẻo Đước 2, xã An Biên trên diện tích 0,7ha cho biết chi phí cải tạo, mua giống và vật tư đã gần 25 triệu đồng nhưng đến nay vẫn chưa thu được đồng nào. “Nuôi vụ đầu mà gặp thời tiết như vầy nên hoang mang lắm. Vừa làm vừa lo, chỉ cần sơ sẩy là không còn gì”, ông Tươi nói.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, năm 2026, hiện tượng ENSO có xu hướng chuyển sang trạng thái trung tính, sau đó có khả năng chuyển sang El Nino từ giữa năm và tăng dần cường độ. Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng cực đoan như nắng nóng gay gắt, hạn hán, xâm nhập mặn, bão mạnh hoặc mưa lớn cục bộ - những yếu tố tác động trực tiếp đến sản xuất nuôi tôm, nhất là ở vùng quảng canh chưa có điều kiện làm mát ao nuôi.

Đây là vụ tôm chính trong năm nhưng tình hình lại không mấy khả quan. Không ít hộ bị thiệt hại gần như hoàn toàn. Ông Nguyễn Văn Dũng, ngụ ấp Cái Nước, xã An Biên cho biết vuông tôm 1ha của gia đình vừa mất trắng do môi trường biến động. Với khoảng 10.000 con tôm sú và 70.000 con tôm càng xanh giống, tổng chi phí gần 20 triệu đồng, thiệt hại là không nhỏ. “Coi như mất hết, nhưng không thể bỏ, phải làm lại để gỡ”, ông Dũng nói. Hiện, ông cải tạo vuông, xử lý nền đáy, bơm nước, diệt khuẩn và cấy men vi sinh để chuẩn bị cho vụ mới.

Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Nguyễn Đình Xuyên cho biết, hiện nay thời tiết diễn biến thất thường, mưa trái mùa xen kẽ nắng nóng gay gắt trong ngày làm nhiệt độ ao nuôi tăng cao ngay từ đầu vụ, ảnh hưởng lớn đến sức đề kháng của tôm và tạo điều kiện cho các dịch bệnh nguy hiểm như đốm trắng (WSD), hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND/EMS), vi bào tử trùng (EHP) phát sinh. “Nếu không chủ động kiểm soát tốt môi trường và dịch bệnh, nguy cơ thiệt hại trong vụ nuôi là rất lớn”, ông Xuyên nhấn mạnh.

Theo ông Xuyên, năm 2026 tỉnh đặt mục tiêu phát triển 138.200ha nuôi tôm nước lợ, sản lượng đạt 155.514 tấn, tập trung tại vùng Tứ giác Long Xuyên và U Minh Thượng. Do đó, việc tăng cường quan trắc, cảnh báo môi trường, giám sát dịch bệnh và kiểm soát chất lượng con giống là yêu cầu cấp thiết. Phòng bệnh cho tôm phải được thực hiện từ sớm, trong đó người nuôi giữ vai trò then chốt. “Người nuôi tôm cần tuân thủ quy trình kỹ thuật, sử dụng giống có kiểm dịch, không dùng hóa chất, kháng sinh cấm; duy trì mực nước ao phù hợp (1,3 - 1,5m đối với thâm canh, bán thâm canh; tối thiểu 0,5m đối với tôm - lúa), độ pH 7,5 - 8,5, độ kiềm 90 - 150 mg/l, nitrite <0,05 mg/l. Đồng thời, thường xuyên bổ sung dinh dưỡng, theo dõi sức khỏe tôm, kịp thời khai báo khi có dấu hiệu bệnh, góp phần kiểm soát dịch hiệu quả”, ông Xuyên khuyến cáo.

AN LÂM