Lên núi săn cua, bắt ốc

Từ săn cua…

Chợt thấy bài đăng của anh bạn ở núi Cấm trên mạng xã hội giới thiệu những con cua núi đầu mùa, tôi lại muốn xách ba lô trở lại “nóc nhà miền Tây”. Với tôi, núi Cấm không chỉ có non nước hữu tình, đó còn là nơi của những chuyến phiêu lưu thú vị, với những thứ đặc sản mỗi năm chỉ có một mùa như cua núi, ốc núi.

Còn nhớ, lần đầu nghe anh bạn định cư trên núi kể về cua núi, tôi đã nửa tin nửa ngờ. Trong ký ức ở chốn ruộng đồng, tôi chỉ mắt thấy, tay chạm vào con cua đồng hay những con ốc quắn, ốc bươu. Với cua núi, ốc núi, tôi hoàn toàn mù tịt. Mãi đến khi được anh bạn dẫn đi tìm những loài vật đặc biệt này, tôi mới tin là chúng có thật!

Người dân núi Cấm đi săn cua núi vào mùa mưa. Ảnh: MINH QUÂN

Khác với “dòng họ” ở ruộng đồng, cua núi có lớp vỏ màu tím đặc trưng. Một số con khi đạt kích cỡ trên 3 ngón tay sẽ có lớp lông trên lưng nhìn khá hung dữ. Mà chúng dữ thật sự! Muốn bắt chúng, người ta phải dùng những cần câu đặc biệt. Cần câu cua núi là nhánh tre cong, đầu buộc chùm thun ngoằn ngoèo. Cái khó là phải làm sao cho chùm thun có hình dạng giống con mồi, mới dụ được cua núi... kẹp câu.

“Bởi đặc tính loài này hung dữ nên chúng mới bị bắt”, anh bạn nói chắc nịch. Theo lời anh, khi chùm thun tiếp cận, cua núi sẽ nghĩ đó là con mồi hoặc đối tượng thù địch nào đó. Chúng giơ càng kẹp mạnh theo thói quen, thế là bị lôi ra khỏi hốc đá, rơi vào tay người đi câu.

Là người sống trên núi Cấm từ nhỏ, anh bạn cho hay cua núi có quanh năm. Nhưng chúng đặc biệt xuất hiện nhiều vào mùa mưa, khi những đường ô trên núi đầy nước. Lúc đó, cua núi đi kiếm ăn và bắt đầu sinh sản nhiều. “Cách đây chừng 20 năm, cua núi còn rất nhiều. Mưa xuống, chúng bò vô sân, vô nhà người dân. Đám con nít tiện tay thì bắt chơi”, anh bạn kể.

Từ chỗ là món “ăn chơi”, cua núi dần trở thành đặc sản của núi Cấm, được thực khách gần xa săn đón. Thời điểm đầu mùa mưa, giá cua núi luôn nằm ở ngưỡng hơn 300.000 đồng/kg, nhưng vẫn cháy hàng. Những năm gần đây, người dân trên núi Cấm bắt đầu hạn chế khai thác cua núi. Họ chỉ bắt những con vừa ăn, còn con bé hoặc đang mang trứng sẽ được thả về thiên nhiên, dành cho mùa sau.

Cua núi được chế biến thành món ngon khó cưỡng. Ảnh: MINH QUÂN

…đến bắt ốc

Bên cạnh cua núi, ốc núi cũng được xếp vào danh sách đặc sản của Thiên Cấm Sơn hùng vĩ trong mùa mưa. Nếu cua núi có giao diện không khác mấy so với họ hàng ở đồng bằng, thì ốc núi lại sở hữu bề ngoài riêng biệt. Chúng có thân màu trắng, hơi dẹp, vỏ sọc đen hoặc màu trắng sữa. Bởi thân hình mập mạp, ốc núi dễ khiến người ta muốn ăn mỗi khi trông thấy.

Mùa nắng, ốc núi giấu mình dưới lớp lá cây rụng, trong hốc đá. Mưa xuống, chúng bò ra kiếm ăn. Lúc ấy, dân núi Cấm chỉ việc mang xô, đèn pin ra vườn để khai thác “lộc trời”. Những con ốc núc ních nhanh chóng được cho vào xô, mang đến niềm vui cho người dân trên đỉnh non cao. Vào mùa mưa, nếu chịu khó đi lùng sục mấy bụi cây, hốc đá, người ta có thể kiếm được 2 - 3kg ốc mỗi đêm. Tuy nhiên, việc này cũng tiềm ẩn nguy hiểm bởi những loài bò sát ăn đêm trên núi.

Người dân núi Cấm cho rằng ốc núi chủ yếu ăn các loại cỏ cây, thảo dược trên núi, do đó thịt của chúng thơm ngon và ít nhiều “nên thuốc”. Với người từng thưởng thức ốc núi, hẳn sẽ không thể quên được cái vị dai dai, thơm lừng của chúng. Bởi hương vị đặc trưng, ốc núi thường có giá 250.000 đồng/kg thời điểm đầu mùa nhưng không đủ nguồn cung.

Về kinh nghiệm chế biến, dân núi Cấm thường rọng ốc núi vài ngày để chúng nhả bớt tạp chất. Sau đó, họ lại ngâm ốc núi với nước vo gạo kèm mấy lát ớt tươi để loại bỏ thêm tạp chất một lần nữa rồi mới chế biến. Ốc núi có thể làm thành nhiều món, nhưng ngon nhất là luộc sả, luộc cơm mẻ, luộc lá chúc, xào tỏi, xào sa tế… để ốc giữ được vị thơm ngon tự nhiên.

Vì là đặc sản, lại được giới thiệu rộng rãi nên ốc núi bị khai thác ngày càng nhiều. Tuy nhiên, người dân trên núi Cấm phải đợi đến mưa già, khi ốc đủ lớn hoặc đã đẻ trứng xong mới bắt đầu khai thác. Đó cũng là cách để họ giữ gìn loài vật đặc sản của ngọn núi quê hương, bảo tồn thứ “lộc trời” dành cho “nóc nhà miền Tây”. Trong tương lai, những loài vật này cần được bảo tồn tốt hơn để tiếp tục là món ngon đặc trưng phục vụ du khách khi họ đến đây trải nghiệm.

MINH QUÂN