Quốc phòng, an ninh và đối ngoại: Trọng yếu, thường xuyên trong chỉnh thể phát triển đất nước

Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV của Đảng đã phát triển một cách toàn diện tư duy về quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc thông qua việc xác lập mô hình phát triển tổng thể, hài hòa giữa các lĩnh vực trọng yếu của đời sống xã hội. Việc khẳng định phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên thể hiện bước tiến mới về nhận thức chiến lược, làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, việc phát triển tư duy quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc theo hướng tổng thể, hiện đại, bền vững trở thành yêu cầu khách quan, cấp thiết. Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV của Đảng đã có những bổ sung quan trọng, thể hiện bước phát triển mới về tư duy lý luận và chỉ đạo thực tiễn đối với sự nghiệp quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc. Một trong những điểm mới nổi bật là việc khái quát và xác lập cấu trúc phát triển tổng thể của đất nước, trong đó quốc phòng, an ninh và bảo vệ Tổ quốc được đặt trong mối quan hệ hữu cơ, chặt chẽ với các lĩnh vực trọng yếu khác. Luận điểm nêu trên không chỉ mang tính khái quát cao, mà còn là cơ sở phương pháp luận quan trọng để tổ chức, triển khai nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.

Ảnh minh họa: Chinhphu.vn

Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là “trung tâm” - Nền tảng vật chất của quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc

Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV tiếp tục khẳng định phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trung tâm, song đã có bước phát triển mới khi đặt nội dung này trong mối liên hệ trực tiếp với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh. Cách tiếp cận này cho thấy nhận thức ngày càng đầy đủ hơn về vai trò của tiềm lực kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái đối với sức mạnh tổng hợp của quốc gia.

Thực tiễn cho thấy, một nền kinh tế phát triển bền vững, một xã hội ổn định, công bằng, một môi trường sinh thái được bảo vệ là điều kiện tiên quyết để xây dựng tiềm lực quốc phòng vững chắc. Dự thảo nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh ngay trong từng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển; qua đó khắc phục tư duy tách rời giữa phát triển và bảo vệ.

Nhấn mạnh yếu tố bền vững, coi bảo vệ môi trường không chỉ là vấn đề phát triển mà còn là vấn đề an ninh, quốc phòng lâu dài, gắn với an ninh phi truyền thống, an ninh con người và an ninh quốc gia. Điểm mới cốt lõi: Bảo vệ Tổ quốc không còn là nhiệm vụ “khi có tình huống”, mà là trạng thái thường trực của quốc gia, gắn chặt với mọi hoạt động phát triển.

Xây dựng Đảng là “then chốt” - Nhân tố quyết định sự vững mạnh của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV tiếp tục khẳng định xây dựng Đảng là then chốt, đồng thời làm rõ hơn mối quan hệ giữa xây dựng Đảng với lãnh đạo sự nghiệp quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc. Đây là điểm nhất quán nhưng được phát triển sâu sắc hơn trong điều kiện mới.

Sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc là nguyên tắc bất di bất dịch. Dự thảo nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng; kiên quyết phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; ngăn ngừa “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, đặc biệt trong lực lượng vũ trang.

Điểm mới là việc đặt xây dựng Đảng trong mối quan hệ trực tiếp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, bảo vệ bằng sức mạnh tổng hợp, trong đó yếu tố chính trị - tinh thần giữ vai trò quyết định.

Phát triển văn hóa, con người là “nền tảng” - Chiều sâu tinh thần của quốc phòng, an ninh

Một điểm bổ sung có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc trong Dự thảo là việc khẳng định phát triển văn hóa, con người Việt Nam là nền tảng của phát triển bền vững và của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Đây là sự phát triển quan trọng trong tư duy quốc phòng, an ninh hiện đại.

Văn hóa và con người không chỉ là mục tiêu, mà còn là động lực của bảo vệ Tổ quốc. Dự thảo đề cao việc phát huy sức mạnh, bản lĩnh, trí tuệ con người Việt Nam; xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới. Điều này tạo cơ sở vững chắc để củng cố “thế trận lòng dân” - yếu tố then chốt của quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân.

So với các nhiệm kỳ trước, cách tiếp cận này cho thấy sự chuyển biến rõ nét từ tư duy coi trọng chủ yếu yếu tố vật chất sang coi trọng đồng thời yếu tố tinh thần, con người như một trụ cột của sức mạnh quốc phòng, an ninh.

Quốc phòng, an ninh và đối ngoại là “trọng yếu, thường xuyên” - Trụ cột bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới

Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV xác định tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Điểm mới là sự nhấn mạnh tính thường xuyên, cho thấy bảo vệ Tổ quốc không chỉ là nhiệm vụ trong tình huống đặc biệt, mà là quá trình liên tục, chủ động, lâu dài.

Việc nhấn mạnh tính thường xuyên của quốc phòng, an ninh cho thấy: Mọi ngành, mọi lĩnh vực, mọi địa phương đều phải: Tích hợp yêu cầu quốc phòng, an ninh trong quy hoạch, kế hoạch phát triển. Chủ động phòng ngừa rủi ro an ninh ngay từ cơ sở. Nhân dân là chủ thể trung tâm trong bảo vệ Tổ quốc. Đây là bước phát triển từ tư duy: “Toàn dân tham gia khi có chiến tranh” sang: “Toàn dân, toàn hệ thống chính trị thường xuyên tham gia bảo vệ Tổ quốc”.

Quốc phòng, an ninh được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với đối ngoại và hội nhập quốc tế, hình thành thế trận bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế. Điều này phản ánh tư duy hiện đại, linh hoạt, chủ động thích ứng với môi trường an ninh khu vực và toàn cầu.

Đây là điểm bổ sung rất quan trọng, dự thảo văn kiện Đại hội không chỉ nói tăng cường quốc phòng, an ninh, mà đặt song song với đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế. Điều này cho thấy, bảo vệ Tổ quốc không chỉ bằng sức mạnh quân sự; mà còn bằng uy tín quốc tế, quan hệ đối tác chiến lược, vị thế đất nước trong chuỗi giá trị toàn cầu. Quốc phòng, an ninh hiện đại, nghĩa là bảo vệ Tổ quốc từ bên trong kết hợp với tạo thế, tạo lực từ bên ngoài.

Điểm mới về mối quan hệ giữa quốc phòng, an ninh với các trụ cột phát triển; Dự thảo đã xác lập rõ cấu trúc tổng thể của chiến lược phát triển đất nước, trong đó: Trụ cột vai trò kinh tế - xã hội, môi trường. Trung tâm xây dựng Đảng; Then chốt Văn hóa, con người. Nền tảng quốc phòng, an ninh, đối ngoại là trọng yếu, thường xuyên.

Điểm mới ở đây là: Quốc phòng, an ninh không đứng tách biệt, mà: Gắn với kinh tế (tiềm lực). Gắn với văn hóa, con người (ý chí, bản lĩnh). Gắn với xây dựng Đảng (lãnh đạo tuyệt đối). Đồng thời đặt đối ngoại, hội nhập quốc tế song hành với quốc phòng, an ninh. Điều này phản ánh rõ quan điểm bảo vệ Tổ quốc bằng sức mạnh tổng hợp, cả “nội lực” và “ngoại lực”.

Đặc biệt, Dự thảo nhấn mạnh yêu cầu giữ vững độc lập, tự chủ, tự cường, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, nâng cao vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam, qua đó tạo môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Giá trị lý luận và ý nghĩa thực tiễn

Luận đề phát triển tổng thể được nêu trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV thể hiện bước phát triển mới về tư duy lý luận của Đảng đối với quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc. Đây không chỉ là sự sắp xếp lại các lĩnh vực phát triển, mà là sự khái quát hóa mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ trong một chỉnh thể thống nhất.

Về thực tiễn, luận đề này tạo cơ sở để các cấp, các ngành cụ thể hóa chủ trương, chính sách quốc phòng, an ninh gắn với phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, con người và đối ngoại, tránh tình trạng phiến diện, cục bộ trong tổ chức thực hiện.

Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV của Đảng đã bổ sung và phát triển tư duy quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc theo hướng tổng thể, hiện đại và bền vững. Việc xác lập rõ vai trò trung tâm, then chốt, nền tảng và trọng yếu, thường xuyên của các lĩnh vực phát triển thể hiện nhận thức sâu sắc của Đảng về yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa từ sớm, từ xa.

Theo Quân đội nhân dân