Trồng rẫy trên đất cồn Tấn Long

Ông Lê Văn Trân (bên phải) bên giàn khổ qua đang kỳ thu hoạch. Ảnh: HẠNH CHÂU

Đất cồn Tấn Long được bồi đắp bởi phù sa sông Tiền. Địa hình cao ráo, đất tơi xốp nhưng nhanh thoát nước từng khiến việc sản xuất không ít lần gặp khó khăn. Có thời điểm, nông dân chỉ canh tác cầm chừng, hiệu quả kinh tế thấp. Nhưng chính trong điều kiện ấy, người dân đã chọn hướng đi khác. Thay vì phụ thuộc vào một loại cây trồng, họ mạnh dạn xây dựng mô hình luân canh nhiều loại rau màu theo mùa vụ, vừa tận dụng lợi thế đất cồn vừa giảm rủi ro thị trường.

Những cánh đồng đậu xanh, đậu đen hôm nay là minh chứng rõ nét cho sự thay đổi ấy. Toàn ấp Tấn Long hiện có khoảng 70 - 80ha trồng đậu xanh và đậu đen. Loại cây chỉ mất khoảng 2,5 tháng để thu hoạch, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp, đồng thời còn bổ sung đạm tự nhiên, cải tạo đất cho những vụ sản xuất tiếp theo. Đầu ra khá thuận lợi khi thương lái đến tận ruộng thu mua với giá từ 35.000 - 40.000 đồng/kg, tạo nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân.

Trên vùng đất mà mỗi năm đều đối mặt với mùa nước nổi, người dân không để đất nghỉ. Sau vụ ớt là vụ đậu, sau vụ đậu là bắp nếp hoặc rau màu. Những khoảng thời gian trước đây bị bỏ trống nay được tận dụng để tạo thêm giá trị kinh tế.

Ông Nguyễn Văn Trim - Chi hội trưởng Chi hội Nông dân ấp Tấn Long cho biết vùng cồn hiện nay lấy rau màu và ớt, đậu làm cây trồng chủ lực. Ông Trim thông tin: “Một công ớt vụ đông xuân có thể cho thu hoạch khoảng 3 tấn, lợi nhuận 30 - 40 triệu đồng; bắp nếp cho lợi nhuận từ 10 - 20 triệu đồng mỗi vụ; đậu xanh sau hơn 2 tháng canh tác mang lại lợi nhuận hơn 10 triệu đồng/công. Đặc biệt, toàn bộ hơn 100ha đất sản xuất của khu vực đã được đầu tư hệ thống tưới, góp phần chủ động nguồn nước và nâng cao hiệu quả sản xuất”.

100% diện tích có hệ thống tưới không chỉ phản ánh sự đầu tư về hạ tầng mà còn cho thấy bước chuyển từ sản xuất dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên kỹ thuật, ứng dụng khoa học, kỹ thuật của nông dân. Đây là yếu tố quyết định để vùng đất cồn có thể duy trì nhiều vụ trong năm, giảm phụ thuộc vào thời tiết và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trên cánh đồng đậu đen đang vào kỳ chăm sóc, ông Nguyễn Minh Sơn cùng vợ tất bật làm cỏ. Gia đình ông trồng 2,5 công đậu đen xanh lòng, mỗi năm luân canh một vụ ớt, một vụ đậu. Sau khoảng 2,5 tháng, mỗi công đất mang lại lợi nhuận khoảng 6 triệu đồng.

Ở một khu đất khác ven bãi bồi, những giàn khổ qua phủ kín màu xanh chi chít trái. Sau khi thu hoạch bí rợ, người dân tận dụng luôn hệ thống giàn để trồng khổ qua, rút ngắn thời gian chuẩn bị đất và tiết kiệm chi phí đầu tư. Ông Lê Văn Trân, ngụ ấp Tấn Long cho biết: “Chỉ sau khoảng 1,5 tháng canh tác, mỗi 1.200m2 khổ qua tôi trồng có thể đạt năng suất 3,5 - 4 tấn, lợi nhuận khoảng 20 triệu đồng sau khi trừ chi phí”.

Tại xã Cù Lao Giêng, diện tích khổ qua trên đất bãi bồi hiện khoảng 7ha. Mỗi 1.000m2 có thể thu từ 1,5 - 2 tấn trong mỗi đợt, thời vụ kéo dài gần 3 tháng với khoảng 21 lần thu hoạch. Chi phí đầu tư chỉ khoảng 5 - 6 triệu đồng/1.000m2, trong khi giá bán dao động từ 9.000 - 12.000 đồng/kg, lợi nhuận cao hơn nhiều loại rau màu ngắn ngày khác.

Điều đáng ghi nhận ở cồn Tấn Long là việc người dân đã biết kết hợp hài hòa giữa điều kiện tự nhiên với tiến bộ kỹ thuật và nhu cầu thị trường. Đất cồn không còn là vùng sản xuất bấp bênh mà trở thành không gian canh tác linh hoạt, nơi mỗi mùa vụ đều được tính toán để tối ưu hiệu quả sử dụng đất.

Tuy nhiên, phía sau những mùa trĩu trái vẫn còn những bài toán cần tiếp tục giải quyết. Phần lớn nông sản vẫn tiêu thụ thông qua thương lái; sản xuất còn phân tán; liên kết chuỗi giá trị chưa thật sự bền vững. Khi thị trường biến động, nông dân vẫn là đối tượng chịu tác động đầu tiên. Vì vậy, cùng với việc mở rộng vùng chuyên canh, việc xây dựng thương hiệu, liên kết doanh nghiệp, ứng dụng chuyển đổi số trong truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ nông sản sẽ là hướng đi cần được quan tâm để gia tăng giá trị.

HẠNH CHÂU