Việt Nam đóng vai trò nòng cốt trong hợp tác tiểu vùng Mekong

Dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026-2027 được dự báo có thể thuộc nhóm năm ít nước; xâm nhập mặn có khả năng xuất hiện sớm từ tháng 12/2026. (Ảnh: Duy Khương/TTXVN)

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Malaysia nhân dịp Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 tại Philippines, nhà phân tích đối ngoại, an ninh và chiến lược Collins Chong Yew Keat thuộc Đại học Malaya nhận định Việt Nam đang giữ vai trò nòng cốt trong hợp tác tiểu vùng Mekong nhờ khả năng kết nối các vấn đề phát triển kinh tế với những thách thức an ninh và chiến lược của khu vực.

Theo chuyên gia Collins Chong, là quốc gia hạ nguồn sông Mekong, Việt Nam chịu tác động trực tiếp từ việc quản lý nguồn nước ở thượng nguồn, phát triển thủy điện, suy thoái môi trường, biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn.

Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, an ninh lương thực và sinh kế của người dân Việt Nam mà còn tác động đến toàn Đông Nam Á lục địa, bởi Đồng bằng sông Cửu Long là khu vực có vai trò quan trọng đối với nguồn cung lương thực, thương mại và chuỗi cung ứng của ASEAN.

Ông Collins Chong cho rằng đóng góp chiến lược của Việt Nam là giúp ASEAN nhận thức rõ vấn đề Mekong không đơn thuần là thách thức phát triển của một tiểu vùng mà còn liên quan trực tiếp đến sức chống chịu kinh tế và an ninh chung của toàn khối.

Thông qua các cơ chế như Ủy hội sông Mekong (MRC), Hợp tác Lan Thương-Mekong (LMC), Chương trình Hợp tác Kinh tế Tiểu vùng Mekong mở rộng (GMS) và hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam góp phần thúc đẩy kết nối hạ tầng, bảo vệ môi trường và quản lý các thách thức xuyên biên giới.

Chuyên gia Malaysia nhấn mạnh Việt Nam có lợi ích trực tiếp trong việc thúc đẩy minh bạch vận hành các đập thủy điện thượng nguồn, chia sẻ dữ liệu thủy văn và phối hợp điều tiết nguồn nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các quốc gia trong lưu vực.

Bên cạnh đó, việc phát triển các tuyến giao thông kết nối Lào, Campuchia, Thái Lan với hệ thống cảng biển và trung tâm sản xuất của Việt Nam sẽ góp phần hình thành mạng lưới kinh tế, logistics liên kết sâu rộng hơn trong tiểu vùng.

Đánh giá về triển vọng tăng trưởng, ông Collins Chong cho rằng Việt Nam đang nâng cao vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua đa dạng hóa công nghiệp, phát triển sản xuất điện tử, máy móc, dệt may và hội nhập thương mại.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là chuyển từ một điểm đến sản xuất sang quốc gia có năng lực công nghệ, giá trị gia tăng nội địa và khả năng bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng cao hơn.

Chương trình phát triển một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long là ví dụ về nỗ lực kết hợp năng lực cạnh tranh nông nghiệp với mục tiêu phát triển bền vững.

Đề cập quan hệ Việt Nam-Malaysia, chuyên gia nhận định hai nước có nhiều cơ hội chuyển hóa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện thành hợp tác sâu rộng về công nghiệp và công nghệ. Malaysia có thế mạnh về điện tử, đóng gói và kiểm thử bán dẫn, dịch vụ số và năng lượng, trong khi Việt Nam có lực lượng lao động kỹ thuật, năng lực sản xuất ngày càng mở rộng và mạng lưới thương mại quốc tế.

Hai bên có thể tăng cường hợp tác trong bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử, an ninh mạng và ứng dụng công nghệ vào sản xuất, logistics, nông nghiệp.

Ông Collins Chong cũng đánh giá hợp tác năng lượng tái tạo giữa Việt Nam, Malaysia và Singapore có tiềm năng đóng góp vào sáng kiến Lưới điện ASEAN, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải trong sản xuất công nghiệp.

Theo ông, tăng cường liên kết công nghệ, nghiên cứu, đào tạo nhân lực và hợp tác giữa doanh nghiệp, trường đại học sẽ giúp Việt Nam và Malaysia cùng ASEAN nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ./.

Theo Vietnamplus