An Giang nhân rộng vùng sản xuất lúa 1 triệu hecta chất lượng cao

Ông Lê Thanh Trà an tâm canh tác theo quy trình của đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Tăng lợi nhuận nhờ giảm chi phí

Gia đình ông Lê Thanh Trà, ngụ ấp Hưng Trung, xã Thạnh Mỹ Tây canh tác lúa theo quy trình đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” (gọi tắt đề án 1 triệu ha).

Ông Trà cho biết vụ hè thu năm 2026, ông canh tác 22 công lúa theo quy trình đề án, kết quả thu được rất khả quan. Việc giảm lượng giống gieo sạ, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, siết nước… giúp ông tiết kiệm 300.000 - 400.000 đồng/công lúa.

“Nông dân ngoài mô hình có thể chi hơn 2 triệu đồng/công trong khi tôi chi ít hơn tới vài trăm ngàn đồng, cũng xem như tăng lợi nhuận. Thời tiết bất thường, giá lúa lại bấp bênh nên giảm chi phí là cách giữ lợi nhuận sau mấy tháng bỏ công bỏ sức trên đồng”, ông Trà nói.

Không riêng ông Trà, gần 12 nông dân canh tác lúa lân cận cũng tham gia mô hình canh tác theo đề án 1 triệu ha với tổng diện tích 50ha. Nhiều nông dân khẳng định việc canh tác theo quy trình của đề án giúp giảm chi phí rõ rệt, có thể áp dụng lâu dài.

Nông dân xã Thạnh Mỹ Tây sử dụng drone để phun thuốc ngừa sâu bệnh cho lúa thu đông năm 2026.

Ông Mai Hồng Tâm, ngụ ấp Hưng Trung, xã Thạnh Mỹ Tây có 55 công lúa tham gia đề án 1 triệu ha. Khi mới thực hiện mô hình, ông có chút băn khoăn. Sau 2 vụ tham gia, ông yên tâm vì lợi nhuận tăng. Ông Tâm cho biết: “Chúng tôi lúc nào cũng muốn ăn chắc mặc bền, thấy có hiệu quả thì sẽ tự giác làm theo. Thấy lúa của tôi phát triển tốt, nhiều nông dân muốn áp dụng quy trình của đề án 1 triệu ha. Tôi khuyên bà con cứ mạnh dạn làm, vì tôi đã thử qua 2 vụ đều có hiệu quả kinh tế”.

Không dừng lại ở mô hình thí điểm, ông Trà và ông Tâm đã mở rộng quy trình canh tác lúa chất lượng cao trên toàn bộ diện tích gia đình. Theo các nông dân này, việc mạnh dạn chuyển đổi tư duy, giảm lượng giống và vật tư đầu vào trong bối cảnh bão giá là giải pháp thiết thực nhất để thích ứng với biến đổi khí hậu và tối ưu hóa lợi nhuận.

Mở rộng diện tích, gắn kết đầu ra

Không riêng xã Thạnh Mỹ Tây, các địa phương khác như Vĩnh Thạnh Trung, Bình Mỹ đề ra mục tiêu vận động nông dân tham gia đề án 1 triệu ha nhiều hơn. Xã Bình Mỹ đề ra mục tiêu 1.209ha lúa canh tác theo quy trình đề án này, trong đó diện tích tăng thêm trong năm 2026 là 424ha.

Xã phấn đấu có 70% rơm rạ sau thu hoạch lúa được chế biến, tái sử dụng; giảm trên 10% lượng phát thải khí nhà kính so với canh tác lúa truyền thống. Giá trị gia tăng trong chuỗi lúa gạo tăng 30%, trong đó lợi nhuận của người trồng lúa đạt trên 40%.

Phó Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ Trần Dũ Bình, việc thay đổi tập quán canh tác của nông dân theo hướng bền vững là ưu tiên hàng đầu của xã. Bình Mỹ phấn đấu có 100% diện tích sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp có liên kết giữa doanh nghiệp với hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc các tổ chức hội nông dân trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

“Mục tiêu lâu dài của chúng tôi là giúp nông dân thay đổi tập quán canh tác theo hướng bền vững, hình thành vùng sản xuất lúa chất lượng cao phục vụ xuất khẩu. Nông dân phải được liên kết sản xuất, an tâm về đầu ra cho nông sản. Chúng tôi kiến nghị các sở, ngành tỉnh hỗ trợ địa phương kêu gọi doanh nghiệp liên kết với nông dân trên cơ sở hợp đồng tiêu thụ rõ ràng, đảm bảo quyền lợi đôi bên”, ông Trần Dũ Bình nói.

Drone được nông dân sử dụng để bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật trong mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Xã Vĩnh Thạnh Trung xác định sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành hợp tác xã để quản lý mùa vụ, nhật ký canh tác, tiếp cận thị trường tiêu thụ thông qua việc kết nối trên các sàn thương mại điện tử. Về lâu dài, xã hướng đến số hóa cơ sở dữ liệu vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao; ứng dụng nhật ký điện tử phục vụ cho việc cấp mã số vùng trồng trên diện tích tham gia đề án 1 triệu ha.

Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thạnh Trung Lê Trà Bảo Khương cho biết, xã hỗ trợ các hợp tác xã kêu gọi doanh nghiệp liên kết sản xuất, tiêu thụ, đảm nhận cung cấp vật tư đầu vào thể hiện bằng hợp đồng kinh tế có chứng thực của chính quyền địa phương.

“Tại mỗi tiểu vùng sản xuất lúa chất lượng cao, chúng tôi định hướng phát triển, củng cố ít nhất 1 hợp tác xã hoặc tổ chức hội nông dân làm đại diện thu gom lúa, đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc quản lý chất lượng vùng nguyên liệu”, ông Lê Trà Bảo Khương nói.

Trên bình diện toàn tỉnh, ngành nông nghiệp đang tăng cường vận động nông dân tham gia Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Trần Thanh Hiệp, hiệu quả từ các mô hình thực tế là cơ sở để đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp, giúp nâng cao lợi nhuận và hướng đến sản xuất xanh, bền vững.

THANH TIẾN