Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Lâm Kiên Trì - trọn đời vì đảng, vì dân

Đồng chí Lâm Kiên Trì

Sinh ngày 1/7/1928 tại Phú Quốc, đồng chí tham gia cách mạng từ tháng 2/1945, vào Đảng tháng 6/1949 và trải qua gần nửa thế kỷ hoạt động cách mạng, từ những ngày đầu giành chính quyền, hai cuộc kháng chiến đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ở bất cứ cương vị nào, đồng chí luôn thể hiện bản lĩnh của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, sâu sát cơ sở, gắn bó với nhân dân, nói đi đôi với làm, đặt lợi ích của Đảng, đất nước và nhân dân lên trên hết.

Từ người chiến sĩ trên đảo Phú Quốc đến cán bộ lãnh đạo của tỉnh

Ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Lâm Kiên Trì tham gia Thanh niên Tiền phong và Dân quân cách mạng huyện Phú Quốc; tuyên truyền, vận động nhân dân, cùng lực lượng địa phương tập luyện quân sự, tiếp tế lương thực cho bộ đội. Khi thực dân Pháp tái chiếm Phú Quốc, đồng chí được phân công vào Đội tự vệ mật, làm nhiệm vụ theo dõi, nắm tình hình địch, báo cáo tổ chức và góp phần tổ chức cuộc biểu dương lực lượng tại Dương Đông tháng 10/1946, với hàng nghìn người tham gia.

Năm 1947, trên cương vị Tổ trưởng Tổ Tự vệ mật và Phân đoàn trưởng xã Dương Tơ, đồng chí cùng thanh niên trong Tổ Thanh niên Xóm Cồn may một lá cờ Tổ quốc, đợi đêm xuống, dũng cảm ra cầu treo lá cờ trên đỉnh Cầu Ngang. Khi địch đưa quân đến hạ cờ, lực lượng cách mạng từ nhiều hướng nổ súng, làm địch hoang mang, rút quân, co cụm vào đồn. Nhân cơ hội này, hàng trăm người dân khu vực Cầu Ngang chuyển đồ đạc, nhà cửa về vùng tự do ở Dương Tơ sinh sống.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, trong khi nhiều cán bộ tập kết, đồng chí Lâm Kiên Trì được phân công ở lại Phú Quốc, giữ cương vị Bí thư Huyện ủy. Trong hoàn cảnh địch đàn áp, khủng bố quyết liệt, Phú Quốc xa sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, đồng chí cùng Ban Thường vụ Huyện ủy kiên trì duy trì tổ chức Đảng, xây dựng cơ sở bí mật, đồng thời tổ chức các hoạt động công khai, bán công khai đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ, hiệp thương tổng tuyển cử.

Đồng chí cũng chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên về giữ vững khí tiết, bám dân, xây dựng tổ chức và phát triển phong trào.

Cuối năm 1957, đồng chí chuyển địa bàn hoạt động vào đất liền, lần lượt làm Bí thư Huyện ủy Giồng Riềng, Gò Quao. Đây là thời kỳ địch thực hiện chính sách “tố cộng, diệt cộng”, truy tìm, đàn áp lực lượng cách mạng hết sức khốc liệt. Trong điều kiện tổ chức Đảng bị tổn thất nặng nề, đồng chí chủ trương tìm mọi cách bắt liên lạc với cán bộ, đảng viên còn lại; xác định muốn tồn tại phải bám trong dân, xây dựng hầm bí mật trong nhà dân, ban ngày trú ẩn, ban đêm hoạt động; đồng thời xây dựng cơ sở trong hàng ngũ ngụy quân, ngụy quyền.

Từ những cơ sở ban đầu, phong trào cách mạng từng bước được khôi phục và phát triển. Đồng chí cùng Huyện ủy xây dựng đội ngũ cán bộ kế thừa, hình thành căn cứ cách mạng, đặc biệt là “căn cứ lòng dân”, tạo nền móng cho phong trào đồng khởi và giai đoạn đầu kháng chiến chống Mỹ ở Giồng Riềng, Gò Quao và tỉnh Rạch Giá.

Năm 1965, khi Mỹ trực tiếp đưa quân vào miền Nam Việt Nam, địch tăng cường lực lượng, phương tiện chiến tranh và tổ chức phong tỏa nhiều tầng trên biển nhằm chia cắt Phú Quốc với đất liền. Cuối năm 1966, địch xây dựng căn cứ hải quân tại Cây Dừa, An Thới và tái lập Trại giam tù binh Cây Dừa. Việc liên lạc, tiếp vận giữa đất liền và đảo ngày càng nguy hiểm.

Sau khi một chuyến cán bộ của Huyện ủy Phú Quốc vượt biển vào đất liền bị địch phát hiện, 12 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, trong đó có đồng chí Giang Lạc Đắc, Bí thư Huyện ủy Phú Quốc. Địch tiếp tục tăng cường phong tỏa, kiểm soát gắt gao tàu đánh cá, tàu hàng trên tuyến biển từ Hà Tiên ra Phú Quốc. Trên đảo, lực lượng cách mạng gặp nhiều khó khăn về lương thực, vũ khí và thông tin liên lạc. Chiếc đài điện báo duy nhất để liên lạc với đất liền cũng bị hư hỏng, không sửa được.

Trước tình hình đó, Tỉnh ủy Rạch Giá nhiều lần bàn bạc tìm cách nối lại liên lạc. Khi ấy là Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, đồng chí Lâm Kiên Trì trực tiếp đề nghị được thực hiện nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm này.

Dù trong Ban Thường vụ có ý kiến can ngăn, đồng chí vẫn kiên quyết xin đi và trực tiếp tổ chức chuyến vượt biển. Đồng chí cho rằng mình sinh ra, lớn lên và trưởng thành trên đảo, có kinh nghiệm đi biển, thông thuộc địa hình, thời tiết vùng biển này nên khả năng thành công sẽ cao hơn.

Chuyến vượt biển lịch sử nối lại mạch liên lạc với Phú Quốc

Sau khi Ban Thường vụ Tỉnh ủy nhất trí, giữa tháng 7/1967, đoàn xuất phát, qua Giang Thành sang Lục Sơn của Campuchia, vừa xây dựng cơ sở, vừa nghiên cứu quy luật tuần tra, bố phòng của địch. Sau nhiều ngày trinh sát, đồng chí phát hiện những sơ hở có thể lợi dụng.

Để bảo đảm bí mật, đồng chí quyết định vượt biển bằng xuồng chèo tay, lựa chọn thời điểm biển động, đêm trăng sáng và lúc chạng vạng tối, khi địch thay đổi kíp tuần tra.

Giữa tháng 9/1967, tổ trinh sát do đồng chí tổ chức chèo xuồng ra Hòn Ruốc, sát Gành Dầu, tiếp tục dò xét. Đêm hôm sau, tổ đầu tiên vượt biển lên Bắc đảo an toàn. Tối hôm sau, sau khi nhận được tín hiệu an toàn, đồng chí Lâm Kiên Trì cùng các thành viên còn lại tiếp tục chèo xuồng vượt biển. Giữa đêm 17/9/1967, đoàn đổ bộ an toàn lên Bắc đảo Phú Quốc.

Chuyến đi đã nối thông liên lạc giữa đảo với đất liền, nối lại sự lãnh đạo của Tỉnh ủy với Đảng bộ Phú Quốc, đồng thời khai thông một tuyến đường bí mật trên biển, tạo điều kiện vận chuyển nhân lực, vật lực từ đất liền ra đảo và ngược lại. Đây là dấu mốc quan trọng trong lịch sử Đảng bộ Phú Quốc và tỉnh Kiên Giang.

Ra đảo, đồng chí cùng Huyện ủy khẩn trương rà soát tình hình, triển khai các chủ trương của Tỉnh ủy; củng cố, xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang, thành lập đơn vị Đặc công và Pháo binh, củng cố hệ thống quân y cấp xã, thành lập tổ phẫu thuật và trực tiếp chỉ đạo các trận đánh.

Tháng 12/1967, quân và dân Phú Quốc liên tiếp giành thắng lợi: diệt đồn Hàm Ninh, phá 3 xe quân sự ở Gành Gió, diệt 1 trung đội thám báo ở Dương Đông. Công tác binh vận tổ chức cuộc đấu tranh chính trị với gần 200 người dân tham gia, buộc địch phải xử lý những tên chỉ huy gây tội ác với đồng bào.

Từ cuối năm 1967 đến Xuân 1968, đồng chí Lâm Kiên Trì được giao làm Chính ủy Mặt trận thị xã Rạch Giá, trực tiếp tham gia lãnh đạo Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968.

Giai đoạn 1969-1972, trên các cương vị Phó Bí thư Thường trực rồi Bí thư Tỉnh ủy, đồng chí cùng tập thể Tỉnh ủy bám sát chiến trường, đề ra và tổ chức thực hiện chủ trương “3 bám”: Đảng bám dân, dân bám đất, bộ đội, du kích bám địch. Chủ trương này góp phần xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân, cùng Quân khu 9 đánh bại ba đợt bình định “Nhổ cỏ U Minh” của Mỹ-ngụy, giữ vững căn cứ và hành lang chiến lược.

Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách của tỉnh Kiên Giang, trong đó có Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Phó Bí thư - Chủ tịch UBND tỉnh và Bí thư Tỉnh ủy.

Trong những năm đầu bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam, đồng chí cùng Tỉnh ủy chủ động nắm tình hình, bố trí phòng thủ biên giới, góp phần để lực lượng vũ trang tỉnh đánh bật một sư đoàn Khmer Đỏ trong trận chiến đấu ngày 14/6/1977. Năm 1987, đồng chí là Bí thư Tỉnh ủy Kiên Giang đầu tiên tham gia Đảng ủy Quân khu 9 và trực tiếp làm Bí thư Đảng ủy Quân sự tỉnh.

Gần 50 năm hoạt động cách mạng, từ năm 1945 đến khi nghỉ hưu năm 1993, đồng chí Lâm Kiên Trì luôn giữ vững phẩm chất của người cán bộ, đảng viên; chấp hành nghiêm chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; sâu sát cơ sở, gắn bó với nhân dân và quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ kế cận. Trong cuộc sống, đồng chí được đồng chí, đồng đội và nhân dân kính trọng bởi sự bình dị, liêm khiết, khiêm tốn, chân tình.

Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là tinh thần dấn thân, sẵn sàng nhận nhiệm vụ nguy hiểm trong chuyến vượt biển ra Phú Quốc tháng 9/1967, đồng chí Lâm Kiên Trì để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng của Đảng bộ Phú Quốc và tỉnh Kiên Giang.

Đảng và Nhà nước đã trao tặng đồng chí nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Quyết thắng hạng Nhất; Huân chương Giải phóng hạng Nhất; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất; Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Ba; Huân chương Độc lập hạng Nhất; Huân chương Độc lập hạng Nhì, cùng Huy hiệu 30, 40, 50, 55, 60, 65, 70 và 75 năm tuổi Đảng.

Đặc biệt, ngày 28/8/2026, đồng chí Lâm Kiên Trì được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”. Đây là sự ghi nhận cao quý đối với những đóng góp đặc biệt xuất sắc của đồng chí trong sự nghiệp cách mạng, đồng thời là niềm tự hào của gia đình, đồng chí, đồng đội và quê hương Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang (nay là đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang).

Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Lâm Kiên Trì là hình ảnh về một người chiến sĩ cộng sản kiên trung, luôn có mặt ở những nhiệm vụ khó khăn, sâu sát cơ sở, gắn bó với nhân dân và đặt lợi ích của Đảng, Tổ quốc lên trên hết.

LÝ NGỌC ĐỊNH

(Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy An Giang)