Châu Phong mở hướng du lịch từ di sản và chuyển đổi số

Du khách trải nghiệm dệt thổ cẩm tại xã Châu Phong. Ảnh: MINH HIỂN

Xã Châu Phong tập trung đông đồng bào Chăm theo đạo Islam, sở hữu hệ thống thánh đường, nhà sàn gỗ cổ, nghề dệt thổ cẩm cùng đời sống văn hóa giàu bản sắc. Thánh đường Mubarak là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia; nghề dệt thổ cẩm được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023.

Những năm qua, du lịch của xã Châu Phong từng bước thu hút du khách nhưng quy mô còn nhỏ. Năm 2025, địa phương đón khoảng 10.000 lượt du khách, chủ yếu tham quan thánh đường Mubarak và làng dệt, với doanh thu ước đạt 2 tỷ đồng. Hiệu quả khai thác du lịch chưa cao, thời gian lưu trú của du khách thường chỉ 1,5 - 2 giờ; sản phẩm du lịch chưa đa dạng, chưa có cơ sở lưu trú đạt chuẩn. Sự liên kết giữa nông nghiệp, làng nghề, ẩm thực và các dịch vụ du lịch còn rời rạc, chưa hình thành được chuỗi sản phẩm đủ sức giữ chân du khách.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Châu Phong Nguyễn Thanh Lâm, xã triển khai đề án phát triển du lịch cộng đồng xã Châu Phong theo chuỗi giá trị, dựa trên bản sắc văn hóa dân tộc Chăm và chuyển đổi số đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035. Điểm cốt lõi của đề án là phát triển du lịch nhưng không làm mất đi bản sắc văn hóa Chăm. Người dân là chủ thể của du lịch cộng đồng, trực tiếp tham gia và được hưởng lợi. Phát triển du lịch đi cùng bảo tồn nghề dệt, gìn giữ không gian văn hóa, tôn giáo và tạo thêm cơ hội để thế hệ trẻ tiếp nối các giá trị của cha ông. Theo hướng này, xã Châu Phong chuyển từ hình thức tham quan đơn lẻ sang xây dựng chuỗi giá trị du lịch gắn với nông nghiệp sạch, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực Halal, lưu trú, vận chuyển và tiếp thị số.

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 60.000 lượt du khách, trong đó có 8.000 lượt du khách quốc tế, nâng thời gian lưu lại bình quân lên 4,5 giờ, mức chi tiêu 450.000 đồng/lượt, doanh thu khoảng 27 tỷ đồng/năm. Số hộ đồng bào Chăm tham gia chuỗi giá trị dự kiến tăng lên 150 hộ, cùng 15 cơ sở homestay đạt chuẩn.

Với những người trực tiếp giữ nghề, phát triển du lịch mở thêm cơ hội để nghề truyền thống có đầu ra. Ông Mô Hăm Mách - chủ cơ sở dệt thủ công xã Châu Phong cho biết: “Nghề dệt muốn giữ được thì phải có người trẻ học nghề và sản phẩm làm ra có người mua. Nếu du khách đến xem dệt, tự trải nghiệm và hiểu ý nghĩa từng hoa văn, họ sẽ trân trọng sản phẩm hơn. Tôi mong du lịch phát triển sẽ giúp nghề dệt có thêm đầu ra, để lớp trẻ thấy giữ nghề cũng có thể tạo thu nhập”.

Nếu văn hóa là nền tảng thì chuyển đổi số được xác định là công cụ để xã Châu Phong mở rộng không gian du lịch. Đề án xây dựng hệ sinh thái du lịch số gồm trang thông tin, Zalo mini app, bản đồ số, ảnh 360 độ, mã QR thuyết minh, truy xuất nguồn gốc, đặt dịch vụ và thanh toán trực tuyến. Du khách có thể quét mã QR để nghe thuyết minh bằng tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Malaysia và tiếng Chăm. Phần thuyết minh tiếng Chăm do nghệ nhân, người có uy tín trực tiếp ghi âm; nội dung được ban quản trị các thánh đường và bộ phận chuyên môn thẩm định trước khi phát hành.

Thổ cẩm và các sản phẩm OCOP được gắn mã truy xuất nguồn gốc, giới thiệu thông tin về nghệ nhân, chất liệu, thời gian sản xuất và ý nghĩa hoa văn, nhờ đó giá trị sản phẩm có thể tiếp tục được kết nối với người mua sau chuyến đi. Đồng thời, xây dựng đội ngũ đại sứ du lịch số làng Chăm, tập huấn cho phụ nữ và thanh niên kỹ năng chụp ảnh, quay video ngắn, bán hàng trực tuyến và thanh toán số.

Với du khách, trải nghiệm văn hóa bản địa là một trong những yếu tố tạo sức hút cho điểm đến. Bà Trần Thị Lan - du khách từ TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Điều tôi thích khi đến xã Châu Phong là được tận mắt xem người dân dệt thổ cẩm, tìm hiểu đời sống và thưởng thức món ăn của đồng bào Chăm. Nếu có thêm bản đồ số, mã QR thuyết minh và những trải nghiệm được tổ chức bài bản, du khách sẽ ở lại lâu hơn và có thể quay lại”.

Đề án phát triển du lịch cộng đồng xã Châu Phong theo chuỗi giá trị, dựa trên bản sắc văn hóa dân tộc Chăm và chuyển đổi số đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035 đặt mục tiêu đến năm 2028, 100% điểm tham quan chính có thuyết minh số bằng mã QR; tỷ lệ giao dịch không dùng tiền mặt tại các cơ sở thành viên hợp tác xã đạt 50%, tăng lên 70% vào năm 2030. Đến năm 2030, xã Châu Phong hướng đến hình thành hệ sinh thái du lịch cộng đồng thông minh, thân thiện với người Hồi giáo, đáp ứng tiêu chí du lịch cộng đồng ASEAN. Đến năm 2035, địa phương hướng đến trở thành hình mẫu về bảo tồn di sản sống gắn với kinh tế du lịch bền vững trên hành lang du lịch sông Mekong.

MINH HIỂN