Hấp dẫn hương vị bánh Namparang của đồng bào Chăm Vĩnh Hậu

Bà Phao Sy Dah khéo léo làm bánh Namparang bên bếp truyền thống.

Giữ lửa món bánh quê

Buổi sáng ở Hà Bao 2, khi bếp than bắt đầu đỏ lửa cũng là lúc gian bếp của bà Phao Sy Dah trở nên rộn ràng. Chiếc chảo nhỏ đặt trên bếp, bên cạnh là những chiếc nắp đất nung được làm nóng. Mỗi lần mở nắp, hương bánh tỏa ra, quyện vị ngọt của đường thốt nốt và mùi thơm bùi của mè rang.

Bánh Namparang nhìn mộc mạc nhưng để làm được chiếc bánh chín đều, bên ngoài vừa giòn, bên trong mềm xốp đòi hỏi người làm phải có kinh nghiệm. Bột được cho vào chảo với lượng vừa đủ, sau đó đậy bằng chiếc nắp đất nung đã nung nóng. Hơi nóng từ bếp than phía dưới và chiếc nắp phía trên giúp bánh chín đều.

Chỉ vài phút sau, khi mở nắp, mặt bánh chuyển màu vàng nhẹ, những hạt mè rang nổi trên bề mặt. Người làm bánh không có thiết bị đo nhiệt mà chủ yếu dựa vào kinh nghiệm: Than phải đủ nóng, nắp đất đủ nhiệt, lượng bột vừa tay và thời điểm mở nắp phải chính xác.

Bà Phao Sy Dah đã có hơn 18 năm gắn bó với nghề làm Namparang. Chỉ cần nhìn màu bánh, cảm nhận sức nóng từ bếp hay mùi thơm tỏa ra, bà có thể biết bánh đã đạt hay chưa.

Ngày thường, bà làm khoảng 80 chiếc, bán với giá khoảng 6.000 đồng/chiếc. Có người mua ăn ngay lúc bánh còn nóng, có người mua mang về làm quà.

“Hồi trước mẹ làm rồi chỉ lại cho mình. Mình làm quen từ từ, riết thành nghề. Bây giờ còn làm được thì mình cứ làm, để con cháu biết món bánh này của người Chăm mình. Mỗi ngày nhóm bếp, làm bánh, thấy khách mua rồi mang về, mình cũng vui”, bà Phao Sy Dah chia sẻ.

Truyền nghề qua những căn bếp gia đình

Namparang không chỉ là món ăn thường ngày. Trong đời sống của đồng bào Chăm, nhiều loại bánh truyền thống còn xuất hiện trong các dịp lễ, Tết, đám tiệc hay những cuộc sum họp gia đình. Một đĩa bánh nóng đặt giữa nhà khi có khách cũng là cách người dân giới thiệu hương vị quê mình.

Để món bánh không chỉ còn trong ký ức, nghề làm bánh được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác ngay trong những căn bếp gia đình.

Chị Ali Ha chuẩn bị bột làm bánh Namparang, tiếp nối nghề truyền thống của gia đình.

Chị Ali Ha học làm Namparang từ mẹ. Không có lớp dạy nghề, những bài học đầu tiên của chị bắt đầu bằng việc đứng bên bếp quan sát từng thao tác. Từ chuẩn bị bột, canh lửa đến nhận biết bánh chín, tất cả đều được học qua thực hành.

“Mẹ làm bánh từ trước tới giờ nên mình thấy riết cũng quen. Hồi nhỏ cứ đứng kế bên coi mẹ làm, rồi phụ một chút, làm thử một chút. Sau này quen tay thì tự làm. Bây giờ còn người mua, còn người thích ăn thì mình làm, chứ bỏ cũng uổng”, chị Ali Ha nói.

Chính cách truyền nghề giản dị ấy giúp những kinh nghiệm tưởng nhỏ như độ nóng của than, nhiệt của nắp đất hay thời điểm mở bánh tiếp tục được gìn giữ.

Hương bánh níu chân du khách

Không chỉ quen thuộc với người dân địa phương, bánh Namparang còn tạo sự thích thú cho nhiều du khách khi đến Vĩnh Hậu. Cái tên lạ tai, cách nướng bánh bằng bếp than và nắp đất nung khiến nhiều người muốn dừng lại xem và thưởng thức ngay khi bánh vừa ra lò.

Anh Huỳnh Nguyễn Minh Phong, du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh cho biết, ban đầu anh tò mò vì tên bánh Namparang. Khi thưởng thức, anh ấn tượng với vị ngọt vừa phải, mùi thơm của đường thốt nốt, mè rang và cách làm bánh thủ công bằng nắp đất nung.

Với bà Đặng Kim Xuyến, cũng đến từ TP. Hồ Chí Minh, Namparang lại là hương vị đã trở nên quen thuộc sau nhiều lần thưởng thức.

“Tôi ăn bánh này từ khoảng năm 2020 tới giờ. Bánh thơm, ngọt vừa, ăn nóng rất ngon. Mỗi lần xuống đây, tôi đều mua vài cái mang về cho gia đình”, bà Xuyến chia sẻ.

Từ bột bánh đến thành phẩm, Namparang được làm thủ công bên bếp than, với chiếc nắp đất nung tạo nên hương vị đặc trưng của đồng bào Chăm.

Bí thư Chi bộ ấp Hà Bao 2 Du Số cho biết, toàn ấp hiện có 1.551 hộ dân, trong đó 488 hộ đồng bào Chăm. Những năm qua, bên cạnh phát triển kinh tế gia đình, một số hộ vẫn duy trì các nghề truyền thống, trong đó có làm bánh Namparang.

Theo ông Du Số, có người làm bánh để bán, có người chỉ làm vào dịp lễ, Tết. Việc duy trì nghề vừa giúp thế hệ trẻ biết cách làm món bánh của ông bà, vừa tạo thêm nguồn thu cho gia đình.

Một chiếc Namparang có thể chỉ mất vài phút để chín trên bếp, nhưng để giữ được hương vị ấy qua nhiều thế hệ là câu chuyện dài của những người vẫn ngày ngày nhóm lửa. Trong hơi ấm của căn bếp Chăm ở Hà Bao 2, món bánh dân dã ấy tiếp tục được làm, được trao truyền và trở thành một phần trong đời sống văn hóa của cộng đồng.

Bài và ảnh: DANH THÀNH - DIỆP ANH