Đón Tết này, nhớ Tết xưa

Thong dong Tết cũ

Những năm đầu của thập niên 90, đời sống còn khó khăn nên không khí Tết không quá nhộn nhịp như bây giờ. Nhưng khoảng rằm tháng chạp, người lớn đã rục rịch lo đón Tết. Mẹ dẫn anh em tôi đi chợ sắm quần áo mới. Cái thời mũi tít thò lò, mỗi năm được mua cho vài bộ quần áo mới là vui lắm! Chợ Tết lúc đó cũng bắt đầu xôm tụ, người mua, người bán xôn xao với đủ thứ thịt, cá, quà bánh…

Gói bánh tét. Ảnh: THANH TIẾN

Lúc ấy, mẹ mua ít bánh mứt, thèo lèo (kẹo đậu phộng) để sẵn trong nhà. Phần để đưa ông Táo về trời ngày 23 tháng chạp, phần dành lại cúng giao thừa, rước ông bà. Với ba tôi, đây cũng là lúc chăm bón cho mấy cây mai đang kết nụ trên cành, mấy bụi vạn thọ đang trồng trước sân. Ba nói: “Tết có mấy bụi bông cho tươi tắn!”. Rồi ông phát cỏ, dọn rác quanh nhà cho “thoáng con mắt” chào năm mới.

Anh em tôi cũng tạm xếp sách vở, phụ ba dọn nhà cửa. Mái lá hồi ấy đơn sơ, chủ yếu quét mạng nhện cho sạch chứ cũng không mất nhiều công sức. Đến ngày 28 Tết, mẹ kêu 2 anh em đi cắt lá chuối, chuẩn bị gói bánh tét. Lá chuối cắt về còn xanh, phơi qua một nắng héo lại, rồi rọc thành bản lớn. Đêm xuống, mẹ ngồi lau lá cho sạch tinh tươm, xé thành những mảng vừa tầm gói bánh.

Sáng ngày 29 Tết, mẹ khệ nệ xách chiếc giỏ bàng đựng đầy thịt, nếp, đậu, trứng vịt… để gói bánh và kho thịt. Đây cũng là lúc gian bếp nhà tôi đặc quánh mùi thịt kho trứng thơm lừng, mùi đậu chín, mùi nhân bánh tét. Ba cũng lúi húi phụ mẹ cột dây bánh tét, thổi lửa chuẩn bị nấu bánh. Vì nhà tôi rước ông bà ngày 30 Tết nên công việc cũng không hối hả.

Tối ngày 29 Tết, trời mát lạnh sương đêm, 2 gương mặt ngái ngủ của anh em chúng tôi gật gù soi qua ánh lửa. Năm nào cũng vậy, 2 đứa đều giành việc canh nồi bánh ngoài sân, tiện tay cho vài củ khoai vào bếp nướng, ăn rất ngon. Trong nhà, ba mẹ ngồi bên ấm trà, lặng lẽ nhìn 2 đứa con khôn lớn qua từng năm!

Sáng 30 Tết, bánh chín, ba vui vẻ dọn mâm cơm rước ông bà về vui vầy cùng con cháu. Cái bàn thờ đơn sơ nhưng ấm cúng, vài món cơm canh, dĩa bánh tét thơm mùi nếp mới gợi lên không khí trang nghiêm, ấm cúng. Lúc ấy, anh em chúng tôi cũng nô nức, chờ đợi những bao lì xì đỏ thắm. Vì mỗi năm chỉ có một lần, nên nó là niềm vui khó tả!

Hối hả Tết nay

Theo thời gian, tôi cũng đã ở cái tuổi của ba mẹ hồi ấy. Bây giờ, mới thấu hiểu nỗi lo toan, vất vả của người lớn! Đời sống phát triển nên quần áo, quà bánh cho ngày Tết không còn khan hiếm. Tôi có thể mua nhiều hơn cho con, nhưng tuyệt nhiên không bằng vài bộ quần áo ngày ấy ba mẹ dành dụm cho mình.

Mấy năm nay, trong gian nhà chỉ còn mình ba tôi đón Tết cùng con cháu. Ông vẫn lặng lẽ dọn nhà cửa, dặn dò chúng tôi lo bánh mứt rước ông bà. Tôi cứ miệt mài công việc, với những cuộc gặp gỡ, những chuyến đi nối tiếp nhau nên chẳng thể ngồi canh nồi bánh tét như ngày trước. Chỉ đến khi tham gia cuộc thi gói bánh tét của đơn vị, tự góp sức làm mấy đòn bánh giản đơn, tôi mới chợt nhớ đến hình ảnh xa xưa của mẹ.

Bây giờ, người ta đón Tết nô nức hơn. Những chợ hoa Tết hối hả người mua, người bán. Hoa Tết bây giờ không chỉ có vạn thọ, cúc hay mấy cây hạnh trĩu trái mà còn có cát tường, kim ngân lượng, tường vi… ở khắp mọi miền đổ về khoe sắc. Chợ cũng sung túc quà bánh đủ loại, đèn chớp đủ kiểu, nhiều màu, khiến người ta choáng ngợp. Lúc ấy, tôi lại nhớ đến những cái Tết xưa lẽo đẽo theo chân mẹ, mê mẩn những gian hàng bánh mứt xanh đỏ đủ màu. Rồi chợt nhận ra: Mình đã thiếu đi điều gì đó thiêng liêng lắm!

Những ngày giáp Tết, tôi cũng tranh thủ dọn nhà. Căn nhà xưa đã lùi vào dĩ vãng, chúng tôi không còn cư ngụ nơi gò đất thong dong giữa đồng. Gia đình tôi đặt bánh tét gói sẵn, bởi chẳng có thời gian để làm đủ thứ công đoạn như mẹ ngày trước. Dù không còn muốn ăn phải lăn vô bếp như hồi trước, nhưng lòng người vẫn có chút gì đó bâng khuâng. Bây giờ, bữa cơm rước ông bà đã thịnh soạn hơn, bởi điều kiện sống có nhiều thay đổi.

Những ngày cuối năm, anh tôi cũng lui tới chăm sóc mấy cây mai ngoài sân, lau dọn bàn thờ gia tiên và thắp hương cho mẹ. Đó là lúc anh em tôi nhớ về những ngày xưa, với bóng dáng tảo tần của mẹ già yêu dấu. Và rồi chúng tôi lại tất bật với công việc của mình. Đêm giao thừa, khi nén nhang rước ông bà tỏa hương nghi ngút, gia đình mới có dịp ngồi cùng nhau, lắng nghe thời gian bước dần sang năm mới.

Có lẽ Tết bây giờ đã khác xưa, nhưng nếp nhà và tình thân vẫn cứ vẹn nguyên như mùi khói bếp năm nào. Tôi chợt hiểu rằng, Tết là để trở về, để gác lại những lo toan và bắt đầu một năm mới thật trọn vẹn, an yên.

THANH TIẾN