Kết nối, hình thành vùng nguyên liệu, tiêu thụ nông sản bền vững

Hiện nay, nhiều nông dân và hợp tác xã đang tăng cường liên kết để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, cung cấp nguyên liệu đạt chuẩn cho chế biến sâu và xuất khẩu, từng bước nâng cao giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường thế giới.

Liên kết lớn trên những thửa ruộng nhỏ
Nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng một diện tích đất sản xuất nông nghiệp, xã Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ đã tích cực hỗ trợ các hợp tác xã trên địa bàn đưa giống cây mới vào sản xuất. Từ những thửa ruộng hai vụ lúa năng suất thấp, nông dân đã chuyển sang sản xuất giống lúa ST25 theo chuỗi liên kết.

Dưới sự hỗ trợ của hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Đoan Hạ, mô hình canh tác lúa chất lượng cao theo tiêu chuẩn VietGAP và nhiều vùng nguyên liệu đạt chứng nhận OCOP đã lần lượt ra đời và phát triển mạnh mẽ.

Anh Nguyễn Tiến Công, xã viên hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Đoan Hạ cho biết, việc sản xuất tập trung quy mô lớn đã tạo điều kiện thuận lợi để hợp tác xã đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng. Thông qua mô hình liên kết lớn, nông dân tiếp cận được quy trình canh tác tiên tiến, từng bước thay đổi tư duy sản xuất từ làm đủ ăn sang làm lúa hàng hóa.

Hiện nay, năng suất lúa của HTX đạt trung bình từ 60-70 tạ/ha, chưa kể giá trị dinh dưỡng và giá trị hàng hóa của gạo ST25 cũng cao hơn so với lúa thông thường cho nên nông dân rất yên tâm sản xuất.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thanh Thủy Nguyễn Mạnh Hà cho biết, giống lúa ST25 phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương. Xã sẽ tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất lúa đặc sản ST25 theo tiêu chuẩn VietGAP và hướng tới đạt chứng nhận OCOP 4 sao.

Không chỉ nông dân xã Thanh Thủy thành công với mô hình sản xuất trên những cánh đồng lớn, các thành viên hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Cường, xã Vĩnh Mỹ, tỉnh Cà Mau cũng tạo nên những chuyển biến mạnh mẽ nhờ thay đổi tư duy sản xuất.

Từ canh tác nhỏ lẻ, manh mún, hợp tác xã từng bước sản xuất lúa hàng hóa theo chuỗi giá trị, trở thành một trong những đơn vị tiêu biểu của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long với quy mô sản xuất nông nghiệp lên tới hơn 20.000ha, trong đó hơn 10.000ha trồng lúa chất lượng cao.

Để duy trì và bảo đảm chuỗi liên kết lớn trên những thửa ruộng nhỏ được bền vững và đem lại hiệu quả kinh tế cao, hợp tác xã tham gia quá trình sản xuất ngay từ đầu vụ theo một quy trình khép kín: Từ chọn giống, cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, quản lý đồng ruộng đến thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm; nhờ đó, hạn chế tối đa tình trạng chất lượng sản phẩm không đều, giá cả bấp bênh hoặc đơn vị thu mua phá vỡ hợp đồng…

Theo Giám đốc hợp tác xã Trịnh Minh Cường, bên cạnh xây dựng vùng nguyên liệu, hợp tác xã đã chủ động kết nối với doanh nghiệp chế biến, thương mại và logistics, đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất, đồng thời minh bạch thông tin để nâng cao hiệu quả liên kết và tiêu thụ sản phẩm. Những nỗ lực của hợp tác xã đã đem lại những cơ hội lớn cho nông sản địa phương thông qua đàm phán với các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu.

Mở đường cho nông sản Việt vươn xa

Hiện nay, hoạt động sản xuất nông nghiệp manh mún, nhỏ lẻ đang được thay thế bằng mô hình liên kết sản xuất. Tại đây, người nông dân cùng canh tác trên những cánh đồng mẫu lớn, lấy mục tiêu bảo đảm an ninh lương thực làm ưu tiên hàng đầu.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử, trước những tác động của biến đổi khí hậu, địa phương đang đẩy mạnh tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững. Tỉnh quy hoạch các vùng chuyên canh lúa, đầu tư hạ tầng thủy lợi và thu hút doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu tham gia xây dựng vùng nguyên liệu. Đây là nền tảng để triển khai hiệu quả Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo Tiến sĩ Đặng Kim Sơn, các chủ trương, chính sách về nông nghiệp, nông dân, nông thôn được Chính phủ và các bộ, ngành ban hành tương đối đồng bộ, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển “tam nông” trong giai đoạn mới. Cộng thêm, việc ký kết hàng loạt hiệp định thương mại tự do đã mở rộng thị trường xuất khẩu, thúc đẩy hình thành các chuỗi giá trị ngành hàng quy mô lớn và đưa Việt Nam trở thành một trong những cường quốc nông sản, với kim ngạch xuất khẩu hơn 70 tỷ USD năm 2025.

Theo Cục trưởng Kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn Lê Đức Thịnh, để các chuỗi sản phẩm phát triển hiệu quả và nâng cao sức cạnh tranh, nông nghiệp không thể tiếp tục sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. Việc xây dựng vùng nguyên liệu đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, trên nền tảng hợp tác công-tư giữa cơ quan quản lý, đơn vị hỗ trợ kỹ thuật, hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân tại các vùng sản xuất có lợi thế, qua đó nâng cao hiệu quả và giá trị gia tăng của ngành nông nghiệp.

Từ tư duy sản xuất riêng lẻ, người nông dân nước ta đang từng bước tham gia chuỗi liên kết có tiêu chuẩn rõ ràng, với vai trò cầu nối của tổ chức hợp tác xã. Đó không chỉ là sự thay đổi về quy mô sản xuất, mà còn là sự chuyển đổi trong tư duy phát triển nông nghiệp của hàng triệu hộ nông dân. Liên kết lớn trên những thửa ruộng nhỏ đang từng bước góp phần hình thành một nền nông nghiệp Việt Nam hiện đại, giàu sức cạnh tranh trong chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu.