Những món canh mát lòng ngày nắng nóng

Trong ký ức, món canh chua luôn đến trước tiên. Nồi canh sôi lục bục, mùi me chua thanh thoảng lên quyện với mùi cá đồng, thêm chút rau thơm, vài lát ớt đỏ. Mẹ hay nói, canh chua là món “giải nắng” của miền sông nước, vì trong đó có đủ vị của đất trời: Chua, cay, ngọt, mặn.

Trưa hè, chỉ cần chan một vá canh chua vào chén cơm trắng, ăn chậm rãi, nghe mồ hôi rịn ra rồi tan đi, thấy người nhẹ tênh như vừa đi qua một cơn gió.

Canh chua có vị chua thanh, giúp giải nhiệt ngày nắng.

Rồi đến canh rau tập tàng, thứ canh nghe tên thôi đã thấy cả một khoảng đồng quê mênh mông. Rau hái ngoài bờ mương, ven vườn, thứ gì ăn được là hái: Rau dền cơm, rau má, đọt bí, rau dịu… Mỗi thứ một ít, nấu chung lại thành một nồi canh xanh mướt. Món này không cầu kỳ, nhưng lại có cái vị ngọt lành rất riêng, như gom góp cả hơi đất, hơi nước mà thành.

Có những trưa nắng chang chang, chỉ cần một tô canh rau tập tàng là đủ khiến người ta nhớ lại những ngày còn nhỏ, chân đất chạy rong, tay bứt rau, lòng vô tư như gió.

Canh rau tập tàng thanh mát, ngọt tự nhiên từ nhiều loại rau quê.

Không thể thiếu được tô canh cua rau đay – thứ canh nghe thôi đã thấy mát rượi cả lòng. Cua đồng giã nhuyễn, lọc lấy nước, nấu lên nổi gạch vàng óng, rồi thả vào đó nắm rau đay xanh mướt, thêm vài cọng mồng tơi nhớt nhẹ. Nước canh sánh lại, ngọt thanh, ăn vào mát từ đầu lưỡi xuống tận ruột gan.

Món này dường như sinh ra là để dành cho những ngày nắng đổ lửa, khi chỉ cần húp một muỗng thôi cũng thấy cái oi bức dịu đi ít nhiều. Nhớ những buổi trưa mẹ lúi húi bên rổ cua, tay thoăn thoắt, mồ hôi lấm tấm mà vẫn cười, tự nhiên thấy thương cái vị ngọt lành ấy hơn bao giờ hết.

Canh cua rau đay mát, bổ, hạ nhiệt cơ thể hiệu quả.

Canh cải xanh cá lóc - món ăn vừa mộc vừa thật, như chính con người miền sông nước. Cá lóc làm sạch, cắt khúc, nấu với cải xanh còn đẫm hơi sương buổi sớm. Khi nước sôi, vị ngọt của cá hòa vào vị the the, đăng đắng của cải, tạo nên một thứ hương vị rất riêng, ăn một lần là nhớ. Món này không chỉ giải nhiệt mà còn giúp người ta giải ngấy những ngày nắng khiến lòng dạ chùng xuống.

Có những trưa hè, chỉ cần tô canh cải xanh cá lóc với chén nước mắm ớt là đủ làm nên một bữa cơm đậm đà, khiến người ta ăn hoài không thấy chán.

Canh cải xanh cá lóc vị the nhẹ, thanh đạm, dễ ăn ngày nóng.

Còn canh mướp thì mang theo cả mùi của vườn nhà. Mướp hái lúc còn non, cắt xéo, nấu với tép hoặc cua đồng. Khi nồi canh vừa sôi tới, mùi mướp chín lan ra, thơm một cách rất đỗi quen thuộc. Cái vị ngọt thanh của mướp không gắt, không đậm, nhưng cứ ở lại mãi nơi đầu lưỡi.

Những buổi trưa nằm võng nghe tiếng quạt kẽo kẹt, nghe mùi canh mướp từ bếp bay ra, tự nhiên thấy lòng dịu xuống, như có ai đó vừa đặt nhẹ một bàn tay mát lên trán.

Canh mướp ngọt thanh, nhẹ bụng.

Năm món canh, mỗi món một vị, nhưng đều chung một điều giản dị. Không cần nguyên liệu đắt tiền, không cần cách nấu cầu kỳ, chỉ cần chút thời gian, chút tình, là đủ thành một bữa cơm trưa mát lành. Người miền Tây sống chậm, ăn cũng chậm, để cảm nhận hết cái vị của từng món, cái tình của người nấu.

Nắng rồi sẽ tắt khi chiều xuống, gió sẽ về khi đêm lên. Nhưng cái mát lành của những tô canh quê thì còn ở lại, len lỏi đâu đó trong lòng người, như một dòng nước ngầm dịu dàng. Để mỗi khi nhớ lại, người ta không chỉ thấy mát nơi đầu lưỡi, mà còn thấy lòng mình dịu đi, như vừa được trở về một mái bếp thân quen, nơi có tiếng lửa reo và có người lặng lẽ chờ mình ăn cơm.

AN LÂM