Xóm chợ nổi miền Tây ở TP. Hồ Chí Minh với tết "lạ": "Lo tết thiên hạ trước, mình sau"

Xóm chợ nổi miền Tây lênh đênh giữa lòng TP. Hồ Chí Minh

Từ trung tâm TP. Hồ Chí Minh, phóng viên Báo Thanh Niên men theo những con đường đông đúc, rẽ vào Trần Xuân Soạn, phường Tân Hưng (quận 7 cũ) để tìm hiểu xóm chợ nổi miền Tây lênh đênh bên dòng Kênh Tẻ vào một ngày cuối năm.

Dưới ánh nắng nhạt cuối năm, khoảng chừng 20 chiếc ghe neo đậu dọc bờ kênh. Trên mỗi chiếc ghe là một phận đời trôi nổi.

Trò chuyện với họ, chúng tôi mới hay, phần lớn đều là quê Bến Tre. Họ rời quê từ thuở đôi mươi, mang theo chiếc ghe nhỏ và giấc mơ mưu sinh, rồi gắn đời mình với sóng nước Kênh Tẻ từ đó.

Hơn 30 năm đón giao thừa trên Kênh Tẻ

Ở đây, chúng tôi gặp ông Huỳnh Gia Kiệt (53 tuổi, quê Bến Tre) đang thoăn thoắt chặt dừa cho khách. Ông cho biết mình đã gắn bó với đời thương hồ ngót nghét hơn 30 năm.

Nhắc chuyện cũ, ông bồi hồi nhớ lại thuở mới rời xứ dừa lên thành phố lập nghiệp: "Hồi đó ở dưới quê làm ăn khó quá, không đủ nuôi gia đình nên tui mới liều mình đưa ghe lên đây tìm kế sinh nhai".

Ngày ấy không người quen, ông phải tự mày mò tìm luồng nước, chọn chỗ neo đậu. Mọi sinh hoạt đều thu hẹp trong không gian chật hẹp của mạn thuyền. Khó khăn nhất là nguồn nước sinh hoạt, ông phải lên bờ đổi nước.

Ông Kiệt nói ngày nào buôn bán thuận lợi thì kiếm được 200.000 - 300.000 đồng và phải chắt chiu gửi tiền quê cho con học đại học.

Mỗi khi bán hết hàng, vợ chồng ông Kiệt lại chạy ghe hơn 12 tiếng đồng hồ về Bến Tre nhập mẻ dừa mới. "Dừa quê mình vừa rẻ vừa ngon, khách chuộng lắm, mình cũng tranh thủ được gặp con", ông cười.

Men theo mạn ghe, len qua những buồng dừa chất cao đến cuối ghe, nơi bà Phượng (vợ ông Kiệt) đang nghỉ trưa. Gọi là "phòng" cho sang, nhưng thực chất chỉ là những tấm gỗ ghép tạm, phía trên lợp tôn, thấp đến mức chỉ có thể ngồi khom lưng. Bên trong, bếp nấu, bình gas, chăn gối và vài vật dụng sinh hoạt chất kín.

Bà Phượng kể mùa nắng ghe nóng hầm hập, ngột ngạt đến khó thở. Còn mùa mưa, triều cường dâng cao lại sợ tốc mái.

Hơn 3 thập kỷ mưu sinh ở phố thị cũng là chừng ấy năm gia đình ông Kiệt đón khoảnh khắc giao thừa trên sông nước. Trong khi nhiều gia đình chọn bỏ ghe, bắt xe về quê sớm, ông vẫn giữ thói quen trở về bằng ghe cuối ngày 29 tháng chạp.

"Tết mình có sắm sửa chi đâu cô, lo cho người ta cúng kiếng xong xuôi là mình thấy mừng rồi. Mình ưu tiên lo cái tết cho thiên hạ trước, đến khi nổ máy quay ghe về tới quê nhà, thì cũng đã sang mùng 1", ông Kiệt tâm tình.

Khi được hỏi về mong ước vào năm mới Bính Ngọ 2026, ông Kiệt ngập ngừng một lúc rồi nói khẽ: "Tôi chỉ mong còn đủ sức khỏe để đi ghe, kiếm tiền cho con học đại học thôi".

Còn ghe là còn kế sinh nhai

Trở lại xóm chợ nổi miền Tây ở TP. Hồ Chí Minh vào ngày 4/2, chúng tôi gặp bà Nguyễn Thị Hiếu (59 tuổi, quê Bến Tre). Người phụ nữ dáng người đậm, vừa xởi lởi mời khách mua hàng, vừa thoăn thoắt sắp xếp lại "cửa hàng" trái cây đã gắn bó với bà suốt nhiều năm.

Bà Hiếu nhớ như in quãng thời gian cách đây hơn 20 năm, khi chồng mất sớm, ruộng vườn ở quê làm mãi không đủ ăn. Không còn đường lui, bà quyết định rời quê. Theo lời bạn bè "mách nước", bà đưa ghe lên TP. Hồ Chí Minh buôn bán, mang theo hy vọng duy nhất: nuôi các con nên người.

Thời gian trôi qua, 2 đứa con ngày nào theo mẹ bám ghe mưu sinh nay đã trưởng thành, lập gia đình riêng. Người phụ nữ lam lũ năm nào cũng đã bước sang tuổi lục tuần, nhưng vẫn chưa thể rời dòng nước Kênh Tẻ.

Hiện, bà Hiếu sống cùng người con trai út đã 37 tuổi. Hai mẹ con ăn ở, mưu sinh ngay trên chiếc ghe nhỏ, nhờ vậy tiết kiệm được khoản tiền thuê trọ. Đổi lại là vô vàn bất tiện: nước sinh hoạt phải đi xin hoặc đổi từ nhà dân ven bờ; mưa gió thì ghe chòng chành, ẩm thấp.

Không gian ghe chật hẹp, chỗ ngủ cũng chia nhau, lúc nằm mạn ghe, khi chui vào mui ghe. Những đêm mưa lớn hay gió mạnh là khoảng thời gian cực nhọc nhất.

Bà Hiếu kể, hơn 20 năm mưu sinh ở Kênh Tẻ, đây đã là chiếc ghe thứ 4 của gia đình. Mỗi chiếc chỉ dùng được vài năm là xuống cấp, hư hỏng. Mỗi lần sửa chữa hay đóng mới đều tốn đến vài chục triệu đồng. Dẫu vậy, bà vẫn chấp nhận, bởi với bà còn ghe là còn kế sinh nhai.

Tết với bà cũng giản dị. Về quê, bà chỉ sắm ít bánh trái đặt lên bàn thờ tổ tiên, thêm vài gói kẹo mời khách. Trên ghe, bà mua mấy chậu hoa cúc cho có không khí xuân.

Theo bà Hiếu, mọi năm từ 27 tháng chạp trở đi, khách mua đông hơn, thu nhập cũng tăng gấp đôi ngày thường. Thế nhưng năm nay, buôn bán trầm lắng hơn. Gia đình bà cố gắng bán hết chợ mới về, mong có dư chút đỉnh để cái tết thêm phần ấm no.

Trong nhịp đô thị hóa nhanh của TP. Hồ Chí Minh, xóm chợ nổi miền Tây bên bờ Kênh Tẻ vẫn tồn tại như một lát cắt đời sống lao động nhập cư, nơi tết được đo bằng số mẻ hàng bán được trước khi quay ghe hồi hương.

Theo Thanhnien.vn