Người trẻ “thổi hồn mới” cho mứt Tết nhà làm

Kẹo khóm vừa được cán đậu phộng và mè trước khi cắt thành phẩm.

Không ồn ào quảng bá, không chạy theo số lượng, kẹo khóm Tắc Cậu của chị Nguyễn Thị Ngọc Hân, ngụ phường Rạch Giá là một trong những câu chuyện như thế. Nguyên liệu làm kẹo giản dị nhưng được chọn lọc kỹ lưỡng, phải là trái khóm chín mọng của vùng Tắc Cậu, đường mía hữu cơ, mạch nha và gừng tươi.

Khóm được gọt sạch vỏ, lấy mắt, tách lõi, phần thịt vàng óng được băm nhỏ, trộn cùng gừng rồi xào với nước khóm, thêm đường và mạch nha theo tỷ lệ vừa đủ. Mẻ kẹo không dùng phụ gia, không tạo màu, mọi công đoạn đều dựa vào kinh nghiệm và cảm nhận của người làm để canh lửa, canh độ dẻo.

Kẹo khóm được đóng hộp.

Trong lúc khóm sánh lại, mùi thơm dịu lan khắp gian bếp, đậu phộng được rang chín, bóc vỏ thủ công, mè rang vàng đều. Khi hỗn hợp đạt độ chín, tất cả được trộn đều rồi lăn qua lớp mè rang, tạo nên những thanh kẹo khóm nhỏ xinh, mộc mạc nhưng bắt mắt theo cách rất riêng của mứt tết nhà làm.

Chị Hân cho biết: “Mứt tết không chỉ để ăn cho vui miệng, mà còn để nhớ. Tôi muốn giữ lại hương vị ngày xưa, nhưng làm theo cách mới: sạch hơn, an toàn hơn và kỹ lưỡng hơn. Không cần làm nhiều, chỉ cần làm cho đàng hoàng”. Từ suy nghĩ ấy, kẹo khóm không chỉ là món ăn ngày tết, mà còn là câu chuyện về cách người trẻ trân trọng giá trị cũ bằng tư duy bền vững.

Không dừng ở hương vị, chị Hân còn chăm chút hình thức sản phẩm. Kẹo khóm được đóng hộp gọn gàng, nhãn mác do chị tự thiết kế theo phong cách mộc mạc, gam màu ấm, họa tiết gợi nhớ làng quê và tết xưa. Nhờ đó, mứt tết nhà làm không chỉ để thưởng thức trong gia đình, mà còn trở thành món quà biếu ý nghĩa mỗi độ xuân về.

Nguyên liệu chính để làm món kẹo chuối là chuối xiêm chín.

Ở vùng đệm Vườn Quốc gia U Minh Thượng, gian bếp củi của chị Trần Thị Ngọc Lành, ngụ xã U Minh Thượng những ngày cận tết cũng đỏ lửa liên tục. Tận dụng nguồn chuối xiêm dồi dào của địa phương, chị Lành gắn bó với nghề làm kẹo chuối, mứt sợi mè gừng từ năm 2017, biến món quà quê quen thuộc thành sản phẩm mang dấu ấn riêng.

Chuối chín được ép phơi khô, xắt nhuyễn để làm nguyên liệu cho món kẹo chuối.

Chuối dùng làm kẹo phải là chuối xiêm chín cây, già trái. Sau khi lột vỏ, chuối được ép dẹp, đem phơi khô hoàn toàn dưới nắng tự nhiên để cô lại vị ngọt và tạo độ dẻo. Chuối khô được xắt nhỏ, cho vào nồi nấu cùng nước cốt dừa, đường cát vàng và gừng giã nhuyễn.

Sên kẹo chuối trên bếp lửa than để giữ vị thơm và độ ngọt tự nhiên của chuối.

Trên bếp củi, người nấu phải luôn tay đảo, giữ lửa đều để kẹo sánh dẻo, thơm nồng mùi chuối chín, cay nhẹ vị gừng và beo béo của nước cốt dừa.

Đậu phộng được rang thủ công, bóc vỏ và trộn với kẹo khi đã đạt độ dẻo mong muốn và được đổ ra mâm, cán mỏng, cắt miếng rồi lăn qua lớp mè rang. Với mứt sợi mè gừng, hỗn hợp chuối và gừng được sên kỹ hơn, kéo thành sợi dẻo dai, ấm vị ngày tết.

Những ngày cận tết, chị Lành cùng nhiều lao động trong ấp phải tăng ca liên tục.

Những ngày cao điểm, bếp nhà chị Lành gần như không lúc nào tắt lửa để kịp đơn hàng. Mỗi mẻ kẹo ra lò là thêm một mùi thơm lan khắp xóm, gợi nhớ cái Tết xưa, khi mứt kẹo được nấu từ chính vườn nhà.

Không chạy theo sản lượng lớn, những người trẻ như chị Hân, chị Lành chọn con đường chậm rãi, bền bỉ. Trong từng thanh kẹo khóm, từng miếng kẹo chuối dẻo thơm là tình quê, là ký ức và là cách họ thổi hồn mới cho mứt Tết nhà làm, để vị ngọt mộc mạc của quê hương còn theo mãi mỗi mùa xuân.

Bài và ảnh: ĐẶNG LINH