Kho tàng báo chí và một đời giữ lửa nghề

Nhà báo Trương Thanh Nhã bên cạnh “kho tàng” quý giá. Ảnh: GIA KHÁNH

“Thật may mắn trong cuộc đời làm báo, dù bom đạn ác liệt, cơ quan di dời nhiều nơi, nhiều chỗ, nhưng tôi vẫn còn lưu giữ một số tờ báo kháng chiến và báo các tỉnh, thành phố đồng bằng sông Cửu Long. Nhớ lắm! Nhớ một thời không có tiền lương, nhưng đạn bom thì dư thừa”, nhà báo Trương Thanh Nhã bắt đầu câu chuyện bằng tâm tình ấy.

Nghề chọn người, câu nói này rất đúng với ông. Cơ duyên đến với nghề báo khá sớm, khi ông đang học Đệ lục (cấp trung học cơ sở hiện nay). Theo cha vào khu căn cứ ấp Vĩnh Tiến, xã Vĩnh Hòa, ông tiếp cận công tác thông tin tuyên truyền từ những việc rất nhỏ, rồi được đào tạo bài bản dần. Từng bước học nghề, làm nghề, rồi đến khi ông vững nghề, truyền lại lửa nghề cho thế hệ sau… thấm thoắt nửa thế kỷ trôi qua. Gác lại những năm tháng xông pha nơi chiến trường nhưng ông vẫn không thể quên trang bản thảo ố vàng, từng nét chữ viết tay cần mẫn, từng bản tin bằng mọi giá đưa đến công chúng.

Mỗi mùa Tết, anh em trong cơ quan Tiểu ban thông tấn báo chí đều tập trung cho tờ báo xuân cả về nội dung lẫn hình thức. Đây là công trình tập thể, là món quà tinh thần gửi đến cán bộ, chiến sĩ, Nhân dân trong dịp xuân về, tết đến. “Ngay từ ngày đầu, các đồng chí trong Ban Biên tập động não, chuẩn bị kế hoạch, thông qua tập thể đóng góp; phân công cụ thể cho từng phóng viên. Không khí làm báo Tết thật rộn ràng, sôi nổi”, ông nhớ lại.

Ông ấn tượng về tờ báo trước ngày giải phóng, được xuất bản dưới tên gọi “Chiến Thắng” Xuân Giáp Dần 1974. Chỉ vỏn vẹn 12 trang ruột, khổ giấy 30 x 40cm, phát hành 5.000 bản, nhưng tờ báo mang đậm khí thế tiến công sôi nổi, quân dân Rạch Giá kiên quyết giữ vững vùng giải phóng đã giành được, trừng trị bọn địch vi phạm Hiệp định Paris, giành nhiều thắng lợi trong năm mới. Trang 3 có thiệp chúc mừng năm mới của Chủ tịch Tôn Đức Thắng: “Chúc mừng năm mới/ Cả nước một lòng, hăng hái tiến lên!/ Ra sức thi đua, thực hiện mọi nhiệm vụ trong giai đoạn mới!”. Với nhà báo Trương Thanh Nhã, báo xuân trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ là món ăn tinh thần không thể thiếu trong những ngày Tết. Tờ báo mang đến sự vui tươi, hứng khởi, niềm lạc quan về một ngày mai thắng lợi.

“Làm phóng viên thời kháng chiến phải hết sức nhạy bén, năng nổ, sáng tạo. Khi gặp sự kiện địch càn, có chiến thắng lớn nhỏ của quân ta, chúng tôi đều tranh thủ gặp gỡ lãnh đạo, nhân vật, bà con để phản ánh liền. Hòa bình rồi, quá trình tác nghiệp cũng gian khó lắm. Mỗi người tự kiếm một chiếc xuồng, tự chèo đi công tác, mệt tới đâu tấp vô bờ tới đó. Nhuận bút cũng chẳng là bao, chỉ có niềm vui sướng được đăng bài”, ông Nhã nhớ lại.

Từ trong gian khó, các thế hệ nhà báo như ông chắt chiu nguồn lực, tâm huyết, phát triển đến ngày “sống được” nhờ nghề, vị thế nhà báo càng được ghi dấu mạnh mẽ trong xã hội. Năm 1986, hòa cùng không khí đổi mới của đất nước, người làm báo tỉnh nhà cũng thay đổi cách làm báo, nâng lên 2 số/tuần, thêm số báo chủ nhật. Đời sống nhà báo cũng đỡ vất vả hơn, có thể chuyên tâm với nghề. Khi ấy, các nội dung về an ninh, trật tự xã hội, văn nghệ sĩ, kết bạn bốn phương... được ưa chuộng, trở thành món ăn tinh thần rộng rãi của độc giả gần xa.

Một mùa báo xuân nữa lại về. Giữa nhịp làm báo hiện đại với công nghệ và tốc độ, căn phòng lưu trữ báo chí của nhà báo Trương Thanh Nhã như một khoảng lặng quý giá. Ở đó, từng tờ báo cũ không chỉ là tư liệu lịch sử mà còn là ký ức sống động về một thế hệ làm báo dấn thân, viết bằng trách nhiệm, bằng niềm tin và cả máu xương. Ông lần giở từng trang báo cũ năm nào như tìm về bóng hình xưa. Ông nhớ các nhà báo liệt sĩ Nguyễn Văn Đức, Hoàng Hảo, Ái Dân, Bảy Trần, Ba Trung, Hồ Châu, Bảy Vệ, Bảy Truyền, Tư Xuân… đã hy sinh anh dũng vì độc lập, tự do cho Tổ quốc, để lại những tác phẩm cho đời, cho thế hệ mai sau.

Gửi lại tâm tình cho thế hệ tiếp nối chúng tôi, nhà báo Trương Thanh Nhã bày tỏ: “Dù cách thức làm báo đã thay đổi nhanh chóng, nhưng điều tiên quyết không thể thay đổi là đạo đức nghề nghiệp. Cái gốc của nghề, sự trong sạch của tâm và sự sắc bén của nhà báo thì không bao giờ được phép phai nhạt”. Lời dặn ấy, chúng tôi nào dám quên, bởi “lòng chẳng son” thì bút chẳng thể nào sắc, chắc chắn là vậy!

GIA KHÁNH