Châu Phong mở lối sinh kế từ du lịch cộng đồng

Du khách trải nghiệm công đoạn quay tơ để dệt ra sản phẩm thổ cẩm. Ảnh: MINH HIỂN

Từ tiềm năng văn hóa đến giá trị kinh tế

Xã Châu Phong là địa bàn tập trung đông đồng bào Chăm, sở hữu không gian văn hóa Hồi giáo đặc trưng, kiến trúc thánh đường độc đáo, nghề dệt thổ cẩm truyền thống cùng hệ ẩm thực riêng biệt. Năm 2025, xã đón gần 10.000 lượt du khách đến tham quan, trải nghiệm. Con số chưa lớn so với các điểm du lịch trọng điểm trong tỉnh, nhưng cho thấy sức hút riêng của mô hình du lịch cộng đồng dựa trên giá trị bản địa.

Tháng 10/2024, Tổ hợp tác du lịch cộng đồng làng Chăm Châu Phong ra mắt, với 12 thành viên. Mỗi hộ gắn với một sản phẩm cụ thể như dệt thổ cẩm, may trang phục truyền thống, chế biến món cà ri bò, lạp xưởng bò. Bước đầu, cách làm này hình thành liên kết nội bộ, thay cho hoạt động nhỏ lẻ trước đây. Ông Mohamad - Tổ trưởng Tổ hợp tác du lịch cộng đồng làng Chăm chia sẻ: “Tổ hợp tác được thành lập nhằm tạo sự liên kết giữa các hộ, mỗi người một sản phẩm nhưng cùng chung thương hiệu làng Chăm Châu Phong”.

Thực tế cho thấy, mô hình đã tạo thêm việc làm tại chỗ, nhất là đối với phụ nữ và thanh niên. Thay vì phụ thuộc vào buôn bán nhỏ, chăn nuôi hoặc làm thuê thời vụ, nhiều hộ chuyển sang cung cấp dịch vụ trải nghiệm, hướng dẫn tham quan, giới thiệu sản phẩm thủ công. Thu nhập tuy chưa cao nhưng ổn định hơn, mở ra hướng phát triển dài hạn. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định mục tiêu phát triển tổ hợp tác du lịch cộng đồng Chăm gắn với xây dựng nông thôn mới. Điều này cho thấy du lịch đã được đặt trong định hướng phát triển kinh tế chính thức, có lộ trình rõ ràng.

Song song đó, phong trào xây dựng nông thôn mới, chỉnh trang cảnh quan, lắp đặt đèn đường, giữ gìn vệ sinh môi trường được triển khai đồng bộ, góp phần tạo diện mạo khang trang hơn cho làng Chăm khi đón khách. Từ nền tảng văn hóa, xã hội sẵn có, xã Châu Phong đang từng bước chuyển hóa tiềm năng thành giá trị kinh tế. Tuy nhiên, để du lịch cộng đồng trở thành một lĩnh vực đóng góp rõ nét, mô hình này cần được tổ chức lại theo hướng bài bản và bền vững hơn.

Liên kết để mở rộng

Bà Nguyễn Thị Cẩm Lệ - du khách từ TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: “Tôi từng đến An Giang nhiều lần, nhưng đây là lần đầu trải nghiệm du lịch cộng đồng tại làng Chăm Châu Phong. Ấn tượng nhất là sự thân thiện của người dân và cách họ giới thiệu văn hóa rất tự nhiên, không mang tính trình diễn. Tôi được xem dệt thổ cẩm, thưởng thức cà ri bò, nghe kể về nghi lễ truyền thống, cảm giác rất gần gũi”.

Dù có lợi thế, du lịch cộng đồng Châu Phong vẫn đối mặt nhiều thách thức. Quy mô hoạt động nhỏ; tổ hợp tác mới thành lập nên năng lực quản trị, quảng bá, kết nối thị trường còn hạn chế. Sản phẩm đa dạng nhưng chưa được chuẩn hóa đồng bộ về chất lượng dịch vụ, bảng giá, quy trình đón tiếp. Cùng với đó, liên kết tour, tuyến chưa thật sự chặt chẽ. Du khách chủ yếu đến theo đoàn nhỏ hoặc kết hợp trong hành trình tham quan Châu Đốc, làng nghề tơ lụa Tân Châu. Các gói trải nghiệm trọn vẹn, thời gian lưu trú ít, khiến mức chi tiêu bình quân chưa cao…

Ông Nguyễn Thanh Lâm - Bí thư Đảng ủy xã Châu Phong cho biết: “Chúng tôi xác định du lịch cộng đồng là hướng đi quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần sự liên kết chặt chẽ giữa cộng đồng, chính quyền và doanh nghiệp”. Theo đó, cần củng cố vai trò tổ hợp tác, tiến tới mô hình hợp tác xã khi đủ điều kiện. Việc chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng bộ nhận diện thương hiệu “Làng Chăm Châu Phong”, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá là bước đi cần thiết.

Hiện, một số khu vực đồng bào Chăm vẫn còn tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo. Nếu tổ chức tốt, du lịch cộng đồng có thể trở thành kênh tạo sinh kế ổn định. Ông Haji Jacky - Trưởng Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo tỉnh nhận định: “Du lịch cộng đồng không chỉ giúp bà con tăng thu nhập, mà còn là cách gìn giữ bản sắc văn hóa Chăm trong điều kiện hội nhập hiện nay”.

Bà Nguyễn Thị Cẩm Lệ nói: “Điều tôi thích là mỗi sản phẩm đều có câu chuyện phía sau. Khi mua chiếc khăn thổ cẩm, tôi hiểu thêm về công sức và ý nghĩa văn hóa của nó. Nếu địa phương xây dựng thêm các gói trải nghiệm trọn vẹn, có lưu trú qua đêm, tôi nghĩ du khách sẽ ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn”.

Từ góc độ kinh tế, điều cốt lõi không chỉ là số lượt khách tăng bao nhiêu, mà là giá trị gia tăng giữ lại cho cộng đồng bao nhiêu. Khi người dân thực sự sống được bằng du lịch, mô hình mới có thể phát triển bền vững. An Giang đang đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu theo hướng dịch vụ, du lịch, làng Chăm Châu Phong có điều kiện trở thành điểm nhấn đặc thù. Vấn đề còn lại là tổ chức lại mô hình theo tư duy kinh tế hiện đại, lấy cộng đồng làm trung tâm và giá trị văn hóa làm nền tảng.

MINH HIỂN